Luật thuế TNCN mới 2026 (Luật số 109/2025/QH15) mang lại 12 thay đổi đáng chú ý cho người làm công, trong đó lớn nhất là biểu thuế còn 5 bậc, giảm trừ gia cảnh tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng và lần đầu được trừ chi y tế, học phí. Luật có hiệu lực từ 01/7/2026, nhưng phần tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng ngay từ kỳ tính thuế 2026. Bài viết so sánh luật cũ và mới theo từng điểm để bạn biết điều gì đã đổi, điều gì vẫn giữ nguyên.
Bộ văn bản mới thay thế những gì?
Trước khi đi vào từng thay đổi, bạn cần nắm “bộ khung” văn bản mới. Đây là điểm người đọc hay tra nhầm nhất, vì nhiều bài viết trên mạng vẫn dẫn văn bản cũ.
| Nội dung | Văn bản cũ (hết áp dụng từ kỳ 2026) | Văn bản mới | Hiệu lực |
|---|---|---|---|
| Luật | Luật 04/2007/QH12 và các luật sửa đổi | Luật 109/2025/QH15 | 01/7/2026 (tiền lương: kỳ 2026) |
| Nghị định hướng dẫn | NĐ 65/2013/NĐ-CP | NĐ 253/2026/NĐ-CP | 01/7/2026 |
| Thông tư chi tiết | TT 111/2013/TT-BTC | TT 87/2026/TT-BTC | 01/7/2026 |
| Mẫu biểu khai thuế | TT 80/2021/TT-BTC | TT 89/2026/TT-BTC | 01/7/2026 |
| Giảm trừ gia cảnh | NQ 954/2020/UBTVQH14 | NQ 110/2025/UBTVQH15 | Kỳ tính thuế 2026 |
Kỳ tính thuế 2025 (quyết toán làm trong năm 2026) vẫn theo bộ văn bản cũ.
Nhóm 1 – Thay đổi về cách tính thuế từ tiền lương
1. Biểu thuế còn 5 bậc
Biểu lũy tiến từng phần còn 5 bậc: 5%, 10%, 20%, 30%, 35%, với ngưỡng tháng 10, 30, 60, 100 triệu đồng (Điều 9 Luật 109/2025/QH15). Biểu cũ có 7 bậc, bậc 1 chỉ đến 5 triệu đồng. Bảng tra và công thức có tại bài biểu thuế TNCN 5 bậc 2026.
2. Giảm trừ gia cảnh tăng gần 41%
Mức giảm trừ cho bản thân tăng từ 11 lên 15,5 triệu đồng/tháng; người phụ thuộc từ 4,4 lên 6,2 triệu đồng/tháng. Tỷ lệ tăng: (15,5 − 11) ÷ 11 ≈ 40,9% và (6,2 − 4,4) ÷ 4,4 ≈ 40,9%. Ví dụ minh họa: người có 2 người phụ thuộc được giảm trừ tổng cộng 15,5 + 6,2 × 2 = 27,9 triệu đồng/tháng, so với 11 + 4,4 × 2 = 19,8 triệu đồng theo mức cũ. Xem lương bao nhiêu thì phải nộp thuế năm 2026.
3. Người phụ thuộc được có thu nhập đến 3 triệu đồng/tháng
Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, người phụ thuộc phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng từ tất cả các nguồn không quá 3 triệu đồng (mức cũ: 1 triệu đồng). Thay đổi này mở cửa cho nhiều trường hợp cha mẹ có lương hưu thấp. Xem bài người phụ thuộc là cha mẹ có lương hưu.
4. Lần đầu được trừ chi y tế và giáo dục
Cá nhân cư trú được trừ chi khám chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục BHYT chi trả (tổng không quá 23 triệu đồng/năm) và chi giáo dục – đào tạo tại cơ sở trong nước (tổng không quá 24 triệu đồng/năm), cho bản thân và người phụ thuộc (Luật 109/2025/QH15, Điều 11; NĐ 253/2026, Điều 49). Điều kiện quan trọng: phải tự quyết toán. Chi tiết tại bài giảm trừ chi phí y tế, giáo dục.
5. Bảo hiểm hưu trí, nhân thọ được trừ đến 3 triệu đồng/tháng
Tổng bảo hiểm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ tối đa 3 triệu đồng/tháng, gồm cả phần người sử dụng lao động đóng và phần người lao động tự đóng (NĐ 253/2026, Điều 46). Trước đây hưu trí tự nguyện chỉ được trừ tối đa 1 triệu đồng/tháng và bảo hiểm nhân thọ không được trừ.
Nhóm 2 – Thay đổi về khoản miễn thuế, không tính thuế
6. Miễn thuế toàn bộ tiền làm đêm, làm thêm giờ
Toàn bộ tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ (trong giới hạn luật lao động) và tiền lương trả cho ngày phép không nghỉ được miễn thuế (Luật 109/2025/QH15, Điều 4 khoản 8; NĐ 253/2026, Điều 26). Luật cũ chỉ miễn phần trả cao hơn lương ngày thường. Doanh nghiệp phải lập bảng kê. Xem bài tiền làm thêm giờ miễn thuế TNCN.
7. Tiền ăn ca không tính thuế đến 1,2 triệu đồng/tháng
Tiền ăn giữa ca chi bằng tiền chỉ tính thuế phần vượt 1,2 triệu đồng/người/tháng; doanh nghiệp tự tổ chức bữa ăn thì không tính. Riêng khoản này áp dụng từ 01/7/2026, không hồi tố. Xem bài tiền ăn trưa không tính thuế TNCN.
8. Trợ cấp thôi việc, mất việc theo quy chế không tính thuế
Trợ cấp thôi việc, mất việc, thất nghiệp, khó khăn đột xuất không tính thuế. Điểm mới: phần trợ cấp thôi việc, mất việc vượt mức luật nhưng chi theo quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước cũng không tính thuế. Danh sách đầy đủ tại bài phụ cấp, trợ cấp không tính thuế TNCN.
9. Miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ số, công nghệ cao
Nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao (dự án trong khu công nghệ số tập trung, sản phẩm công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo…) và nhân lực công nghệ cao thực hiện R&D thuộc danh mục được miễn thuế TNCN trên tiền lương trong 05 năm liên tục (Luật 109/2025/QH15, Điều 5 khoản 2–3; NĐ 253/2026, Điều 41, 42).
Nhóm 3 – Thay đổi về khấu trừ, quyết toán và khai thuế
10. Ngưỡng khấu trừ 10% nâng lên 5 triệu đồng/lần
Chi trả cho cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký dưới 3 tháng từ 5 triệu đồng/lần trở lên thì khấu trừ 10% (trước đây 2 triệu đồng). Ngưỡng mới áp dụng từ kỳ tính thuế 2026; phần đã khấu trừ theo mức cũ trong nửa đầu năm 2026 được điều chỉnh khi quyết toán năm 2026 (NĐ 253/2026, Điều 69, 70). Xem bài khấu trừ 10% thuế TNCN.
11. Vãng lai đến 15 triệu/tháng không phải quyết toán
Người có thêm thu nhập vãng lai ở nơi khác bình quân tháng không quá 15 triệu đồng (trước đây 10 triệu) đã khấu trừ 10% thì không quyết toán phần này và vẫn được ủy quyền cho nơi ký hợp đồng chính. Xem bài thu nhập vãng lai có phải quyết toán thuế.
12. Doanh nghiệp khai thuế TNCN đã khấu trừ theo quý
Từ 01/7/2026, tổ chức trả lương khai số thuế đã khấu trừ theo quý thay vì theo tháng (Thông tư 89/2026/TT-BTC, Điều 22 khoản 1), dùng tờ khai 05/KK-TNCN tại Phụ lục I. Hồ sơ khai thuế của các kỳ tính thuế trước 01/7/2026 (như quý II/2026, tháng 6/2026) vẫn dùng mẫu biểu áp dụng trước đó, tức mẫu theo TT 80/2021 (Thông tư 89/2026, Điều 100 khoản 1).
Nhân viên hỏi: "Luật mới rồi, sao phiếu lương tháng 3 vẫn trừ thuế như cũ?"
Phần chênh lệch nửa đầu năm được điều chỉnh khi quyết toán năm 2026, không mất đi đâu.
Điều gì vẫn giữ nguyên?
Không phải mọi thứ đều đổi. Các quy định sau về bản chất giữ như cũ, chỉ chuyển căn cứ sang Nghị định 253/2026/NĐ-CP:
- Tiêu chí cá nhân cư trú: có mặt từ 183 ngày, có nơi ở thường trú hoặc nhà thuê từ 183 ngày (NĐ 253, Điều 4, 5). Xem bài cá nhân cư trú, không cư trú.
- Cá nhân không cư trú nộp 20% trên tiền lương phát sinh tại Việt Nam.
- Khấu trừ theo biểu lũy tiến với người ký hợp đồng lao động từ 3 tháng.
- Thời điểm xác định thu nhập tiền lương là thời điểm trả.
- Mã số thuế cá nhân là số định danh cá nhân (12 số trên thẻ Căn cước) từ 01/7/2025.
Những lỗi thường gặp khi áp dụng luật mới
- Trộn quy định hai kỳ. Quyết toán 2025 dùng luật cũ; kỳ 2026 dùng luật mới. Không lấy giảm trừ mới áp cho năm cũ.
- Hiểu “hiệu lực 01/7/2026” là nửa đầu năm vẫn theo luật cũ. Phần tiền lương của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
- Cứ ủy quyền là được trừ học phí, viện phí. Muốn trừ chi y tế, giáo dục phải tự quyết toán.
- Dẫn văn bản đã hết hiệu lực như NĐ 65/2013, TT 111/2013 trong quy chế lương năm 2026.
Doanh nghiệp cần rà soát quy chế lương, thưởng, phụ cấp theo luật mới có thể tham khảo dịch vụ quyết toán thuế TNCN hoặc rà soát sổ sách kế toán của TAVA.
Kết luận
Luật thuế TNCN mới 2026 có lợi cho đa số người làm công: biểu thuế giãn rộng, giảm trừ cao hơn, thêm khoản được trừ và mở rộng khoản miễn. Bạn nên kiểm phiếu lương năm 2026, lưu chứng từ y tế, học phí và cập nhật người phụ thuộc trước 31/12/2026. Đọc thêm các bài chuyên sâu trong chuyên mục Thuế TNCN hoặc liên hệ TAVA khi cần tư vấn trường hợp cụ thể.