Phụ cấp không tính thuế TNCN được liệt kê cụ thể tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, áp dụng từ 01/7/2026 (phần tiền lương của cá nhân cư trú áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026). Danh sách gồm trợ cấp người có công, phụ cấp độc hại, nguy hiểm, phụ cấp khu vực, trợ cấp thôi việc, trợ cấp một lần khi sinh con và một số khoản khác. Điều kiện chung là phụ cấp phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định; nhận cao hơn mức quy định thì phần vượt vẫn tính thuế. Bài viết tổng hợp danh sách dạng bảng tra, giải thích các khoản dễ nhầm và cách ghi nhận trên bảng lương.
1. Nguyên tắc chung: phụ cấp nào mới được loại trừ?
Theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 (Điều 3 khoản 2 điểm c) và Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Điều 8), thu nhập từ tiền lương, tiền công gồm cả các khoản phụ cấp, trợ cấp. Chỉ những khoản được liệt kê tại khoản 3 Điều 8 mới không tính vào thu nhập chịu thuế. Ba nguyên tắc cần nhớ:
- Phải có trong danh sách. Khoản không có tên trong danh sách thì mặc định tính vào thu nhập chịu thuế, trừ khi thuộc nhóm lợi ích không tính thuế khác (mục 4) hoặc thu nhập miễn thuế.
- Phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. Phụ cấp doanh nghiệp tự đặt tên giống (ví dụ “phụ cấp độc hại” cho công việc không thuộc danh mục) không được loại trừ.
- Phần vượt mức quy định thì tính thuế. Ngoại lệ là trợ cấp thôi việc, mất việc chi theo quy chế, hợp đồng, thỏa ước (mục 3).
2. Danh sách phụ cấp, trợ cấp không tính thuế TNCN
Bảng tra dưới đây tóm tắt khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP theo nhóm để kế toán dễ đối chiếu.
| Nhóm | Phụ cấp, trợ cấp không tính thuế |
|---|---|
| Người có công, lực lượng vũ trang | Trợ cấp ưu đãi người có công; trợ cấp kháng chiến, thanh niên xung phong; phụ cấp quốc phòng, an ninh, lực lượng vũ trang |
| Điều kiện làm việc | Phụ cấp độc hại, nguy hiểm; khoản bồi dưỡng bằng hiện vật |
| Địa bàn | Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực; trợ cấp một lần khi chuyển đến vùng đặc biệt khó khăn |
| Bảo hiểm xã hội, an sinh | Trợ cấp TNLĐ–BNN; trợ cấp một lần khi sinh con, nhận con nuôi; trợ cấp do suy giảm khả năng lao động; trợ cấp hưu trí một lần; trợ cấp tuất hằng tháng và các trợ cấp khác theo pháp luật BHXH |
| Mất việc, khó khăn | Trợ cấp khó khăn đột xuất; trợ cấp thất nghiệp; trợ cấp thôi việc; trợ cấp mất việc |
| Ngành nghề, chức vụ | Phụ cấp đặc thù ngành nghề; phụ cấp phục vụ lãnh đạo cấp cao; phụ cấp y tế thôn bản |
| Đối ngoại, điều chuyển | Phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả; trợ cấp chuyển vùng một lần cho người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam, người Việt Nam đi làm ở nước ngoài, người Việt Nam cư trú dài hạn ở nước ngoài về Việt Nam làm việc; hỗ trợ một lần cho cán bộ, công chức làm công tác chủ quyền biển đảo |
| Bảo trợ xã hội | Trợ cấp theo quy định về bảo trợ xã hội |
Bảng trên là bản tóm tắt; khi áp dụng cho một khoản cụ thể, bạn nên đối chiếu nguyên văn Nghị định 253/2026/NĐ-CP và văn bản chuyên ngành quy định chế độ phụ cấp đó.
3. Điểm mới: trợ cấp thôi việc, mất việc theo quy chế
Đây là thay đổi đáng chú ý cho doanh nghiệp đang tái cơ cấu. Theo quy định mới, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc vượt mức luật lao động nhưng được chi theo quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể cũng không tính vào thu nhập chịu thuế.
Ví dụ minh họa (số giả định): chị F nghỉ việc, theo luật được trợ cấp thôi việc 30 triệu đồng. Quy chế nội bộ của công ty quy định trợ cấp thêm, tổng chị F nhận 50 triệu đồng.
- Theo quy định mới (kỳ 2026): toàn bộ 50 triệu không tính thuế, vì phần vượt 20 triệu được chi theo quy chế nội bộ.
- Nếu không có quy chế, hợp đồng hay thỏa ước ghi nhận khoản chi thêm, phần vượt có nguy cơ bị xem là thu nhập chịu thuế.
Vì vậy, doanh nghiệp nên ban hành hoặc cập nhật quy chế về trợ cấp thôi việc trước khi chi trả.
4. Các lợi ích khác không tính vào thu nhập chịu thuế
Ngoài phụ cấp, trợ cấp, khoản 4 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP còn liệt kê nhiều lợi ích không tính thuế. Các khoản doanh nghiệp hay gặp:
- Xe đưa đón người lao động theo quy chế. Xem bài cũ về xe đưa đón người lao động (căn cứ đã chuyển sang Nghị định 253/2026).
- Chi đào tạo nâng cao trình độ phù hợp công việc.
- Bảo hiểm không bắt buộc, không tích lũy phí chủ mua cho người lao động, như bảo hiểm sức khỏe, tử kỳ không hoàn phí.
- Hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo cho người lao động và thân nhân, tối đa bằng viện phí sau bảo hiểm.
- Chi hiếu, hỷ theo quy chế và trong mức được trừ khi tính thuế TNDN.
- Tiền, lợi ích từ quỹ công đoàn không mang tính chất tiền lương (điểm mới).
- Thưởng kèm danh hiệu Nhà nước, giải thưởng quốc gia, quốc tế được công nhận, thưởng sáng chế được công nhận. Xem bài tiền thưởng kèm giấy khen.
- Học phí cho con người nước ngoài học mầm non đến THPT tại Việt Nam do chủ trả; vé máy bay về phép một lần/năm cho người nước ngoài và người Việt Nam làm việc ở nước ngoài.
5. Những khoản dễ nhầm là “không tính thuế”
Khoản hay bị hiểu nhầm (kỳ tính thuế 2026)
| Khoản chi | Xử lý thuế TNCN | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khoán điện thoại, trang phục, văn phòng phẩm | Không tính phần trong mức khoán | Mức khoán phù hợp chi phí được trừ TNDN; phần vượt tính thuế (Điều 8 khoản 2 điểm đ) |
| Phụ cấp xăng xe | Tính thuế (cách hiểu của Ban biên tập) | Không có trong danh mục khoán chi; chi phí đi công tác có hóa đơn theo quy chế thì không tính |
| Công tác phí | Không tính nếu có hóa đơn, chứng từ hoặc trong mức khoán | Khoán vượt mức tính thuế |
| Tiền ăn giữa ca chi bằng tiền | Không tính đến 1,2 triệu/tháng | Từ 01/7/2026 |
| Tiền nhà chủ trả thay | Tính thuế | Tối đa 15% tổng thu nhập chịu thuế |
| Thẻ gym, hội viên ghi tên cá nhân | Tính thuế | Dùng chung, không ghi tên thì không tính |
| Thưởng lễ, Tết bằng tiền | Tính thuế | Là khoản thưởng |
Chi tiết từng khoản xem tại bài tiền ăn trưa không tính thuế TNCN, thẻ tập gym cho người lao động và thưởng ngày lễ, Tết. Các bài cũ này viết theo văn bản trước đây; nguyên tắc nhìn chung tương đồng nhưng căn cứ hiện hành là Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
6. Cách ghi nhận phụ cấp trên bảng lương
Để chứng minh khoản không tính thuế, doanh nghiệp nên:
Xác định căn cứ của từng phụ cấp
Ghi văn bản nhà nước quy định chế độ (ví dụ danh mục nghề độc hại, mức phụ cấp khu vực).
Đưa vào quy chế và hợp đồng
Nêu đối tượng, mức hưởng, điều kiện; khoản khoán (điện thoại, trang phục, công tác phí) cần mức khoán rõ ràng.
Tách cột trên bảng lương
Mỗi phụ cấp một cột; tách phần trong mức và phần vượt mức.
Lưu hồ sơ chứng minh
Quyết định, danh sách người hưởng, chứng từ chi; lưu cùng bảng lương để đối chiếu khi quyết toán.
Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có thể tham khảo bài danh mục nghề nặng nhọc, độc hại; hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi áp dụng.
7. Những lỗi thường gặp
Hiểu lầm
Cứ gọi là "phụ cấp" thì không tính thuế TNCN.
Sự thật
Chỉ phụ cấp có trong danh sách và do cơ quan nhà nước quy định mới không tính; phần vượt mức vẫn tính thuế.
- Đặt tên “phụ cấp độc hại” cho công việc văn phòng không thuộc danh mục.
- Khoán điện thoại không có quy chế, hoặc coi phụ cấp xăng xe cố định hằng tháng là khoản khoán không tính thuế.
- Bỏ sót phần vượt mức của phụ cấp khu vực, phụ cấp thu hút khi doanh nghiệp trả cao hơn mức Nhà nước quy định.
- Chi trợ cấp thôi việc vượt mức mà không có quy chế, rồi mất lợi thế không tính thuế của quy định mới.
Nếu doanh nghiệp cần rà lại toàn bộ các khoản phụ cấp, phúc lợi trên bảng lương theo luật mới, TAVA có thể hỗ trợ qua dịch vụ rà soát sổ sách kế toán hoặc quyết toán thuế TNCN.
Kết luận
Danh sách phụ cấp, trợ cấp không tính thuế TNCN theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP khá dài, nhưng điều kiện áp dụng chặt: phải có tên trong danh sách, do cơ quan nhà nước quy định và trong mức quy định. Hãy đối chiếu từng cột phụ cấp trên bảng lương, cập nhật quy chế (đặc biệt về trợ cấp thôi việc) và lưu đủ hồ sơ. Xem thêm luật thuế TNCN mới 2026 và chuyên mục Thuế TNCN.