Thu nhập vãng lai dưới 15 triệu/tháng có phải quyết toán thuế?

Thu nhập vãng lai bình quân tháng không quá 15 triệu đồng ở nơi khác, đã bị khấu trừ 10%, thì không phải quyết toán phần thu nhập này từ kỳ tính thuế 2026. Người có lương chính theo hợp đồng lao động từ 3 tháng cộng thêm khoản vãng lai trong mức này vẫn được ủy quyền cho công ty quyết toán thay. Ngưỡng cũ là 10 triệu đồng/tháng, chỉ còn dùng cho quyết toán năm 2025. Bài viết giúp bạn xác định mình thuộc trường hợp nào, kèm ví dụ cụ thể.

1. Thu nhập vãng lai là gì?

Trong thực tế, “thu nhập vãng lai” thường dùng để chỉ tiền công, thù lao nhận từ nơi không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng. Ví dụ: cộng tác viên, giảng dạy thỉnh giảng, dịch thuật, tư vấn theo vụ việc, thù lao tham gia hội đồng.

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Điều 50), khi mỗi lần chi trả từ 5 triệu đồng trở lên, nơi chi trả phải khấu trừ 10%. Dưới 5 triệu đồng/lần thì chỉ khấu trừ nếu cá nhân yêu cầu. Quy định về tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 (Nghị định 253, Điều 69 khoản 1); khoản đã khai, khấu trừ theo mức cũ 2 triệu đồng/lần trong giai đoạn 01/01–30/6/2026 không phải nộp lại hồ sơ khai tháng, quý mà được điều chỉnh khi quyết toán năm 2026 (Điều 70 khoản 2). Xem chi tiết tại bài khấu trừ 10% thuế TNCN.

Thu nhập vãng lai vẫn là thu nhập từ tiền lương, tiền công, được cộng với lương chính khi tính thuế cả năm. Khoản khấu trừ 10% chỉ là tạm nộp.

2. Quy định mới: ngưỡng 15 triệu đồng/tháng

Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định hai điểm liên quan:

• Không phải quyết toán: cá nhân có thêm thu nhập ở nơi khác bình quân tháng không quá 15 triệu đồng đã bị khấu trừ 10% thì không quyết toán phần thu nhập này.
• Vẫn được ủy quyền: cá nhân chỉ có một nguồn lương theo HĐLĐ từ 3 tháng, đang làm việc tại tổ chức đó, và có thêm thu nhập vãng lai bình quân tháng không quá 15 triệu đồng đã khấu trừ 10%, được ủy quyền cho tổ chức quyết toán thay.

Cột “tương đương cả năm” do TAVA quy đổi (ngưỡng tháng × 12) để bạn dễ ước tính.

3. Bốn điều kiện cần kiểm

Để không phải quyết toán phần vãng lai (và vẫn ủy quyền được), bạn kiểm đủ các điều kiện:

Điều kiện cuối đến từ quy định: muốn trừ chi y tế, giáo dục, từ thiện hoặc xin giảm thuế do thiên tai, bệnh hiểm nghèo thì phải tự quyết toán. Xem bài ủy quyền quyết toán thuế TNCN để biết thêm các trường hợp đặc biệt.

4. Ví dụ minh họa các tình huống

Các ví dụ sau dùng số giả định, kỳ tính thuế 2026.

Tình huống 1 – Vãng lai trong mức. Anh N có lương chính ở công ty X (HĐLĐ 2 năm). Anh nhận thù lao giảng dạy ở trường Y tổng 120 triệu đồng trong năm, bình quân 10 triệu/tháng, các lần chi đều từ 5 triệu và đã bị khấu trừ 10%. → Anh N không phải quyết toán phần 120 triệu và được ủy quyền cho công ty X.

Tình huống 2 – Vãng lai vượt mức. Chị P có lương chính ở công ty X, nhận thêm thù lao tư vấn 240 triệu đồng trong năm, bình quân 20 triệu/tháng, đã khấu trừ 10%. 20 triệu vượt 15 triệu → chị P không được ủy quyền, phải tự quyết toán, cộng toàn bộ lương và thù lao để tính thuế theo biểu 5 bậc.

Tình huống 3 – Vãng lai chưa bị khấu trừ. Anh Q có lương chính, nhận thêm nhiều khoản cộng tác 3–4 triệu đồng/lần trong năm 2026, tổng 60 triệu đồng, không bị khấu trừ vì mỗi lần dưới 5 triệu. Điều kiện “đã khấu trừ 10%” không đáp ứng, nên anh Q không thuộc trường hợp được ủy quyền theo điểm này. Anh cần xem lại nghĩa vụ và thường phải tự quyết toán nếu số thuế phải nộp lớn hơn số đã nộp.

Tình huống 4 – Chỉ có thu nhập vãng lai. Chị R không có hợp đồng lao động ở đâu, nhận thù lao dịch thuật 150 triệu đồng/năm, đã bị khấu trừ 10% là 15 triệu đồng. Với giảm trừ bản thân 186 triệu đồng/năm, thu nhập tính thuế bằng 0, số thuế phải nộp nhỏ hơn số đã nộp. Chị R không bắt buộc quyết toán nếu không đề nghị hoàn, nhưng có thể tự quyết toán để được hoàn 15 triệu đồng.

5. Khi nào vẫn phải tự quyết toán?

Ngay cả khi có thu nhập vãng lai trong mức, bạn vẫn phải tự quyết toán nếu:

• Có từ hai nguồn lương theo HĐLĐ từ 3 tháng trở lên trong năm mà phải nộp thêm hoặc muốn hoàn.
• Đã nghỉ việc ở nơi ký hợp đồng chính trước thời điểm quyết toán (trừ trường hợp điều chuyển do tổ chức lại doanh nghiệp).
• Muốn trừ chi y tế, giáo dục, từ thiện hoặc xin giảm thuế.
• Có thu nhập do tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế trả mà chưa khấu trừ.

Khi tự quyết toán, hệ thống của cơ quan thuế tự tổng hợp mọi nguồn thu nhập tiền lương và số thuế đã khấu trừ, giúp bạn đối chiếu nhanh. Xem hướng dẫn quyết toán thuế TNCN trên eTax Mobile.

Doanh nghiệp nhận ủy quyền cần lưu ý gì?

Khi người lao động ủy quyền và cho biết có thu nhập vãng lai ở nơi khác, bộ phận kế toán nên:

1. Yêu cầu người lao động xác nhận tổng thu nhập vãng lai trong năm và việc đã bị khấu trừ 10%, kèm chứng từ khấu trừ nếu có.
2. Đối chiếu ngưỡng 15 triệu đồng/tháng bình quân (tương đương 180 triệu đồng/năm) trước khi nhận ủy quyền.
3. Chỉ quyết toán thay phần thu nhập do đơn vị mình trả. Phần vãng lai đủ điều kiện không đưa vào quyết toán.
4. Từ chối nhận ủy quyền khi người lao động không đủ điều kiện, và hướng dẫn họ tự quyết toán.

Lưu giấy ủy quyền, bản xác nhận và chứng từ liên quan cùng hồ sơ quyết toán để giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra. Hạn tổ chức nộp hồ sơ quyết toán kỳ 2026 là 31/3/2027.

6. Những lỗi thường gặp

• Dùng ngưỡng 15 triệu cho quyết toán năm 2025. Kỳ 2025 vẫn là 10 triệu.
• Chỉ nhìn từng lần nhận tiền thay vì bình quân cả năm.
• Quên khoản vãng lai chưa bị khấu trừ khi đánh giá điều kiện.
• Ủy quyền dù đã nghỉ việc ở công ty chính trước khi quyết toán.

Bài cũ về thuế TNCN với người có thu nhập 2 nơi viết theo ngưỡng cũ; các con số trong bài này thay thế cho kỳ 2026. Nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập và cần tự quyết toán, dịch vụ quyết toán thuế TNCN của TAVA có thể hỗ trợ; xem bảng giá.

Kết luận

Từ kỳ 2026, thu nhập vãng lai bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng đã khấu trừ 10% không phải quyết toán và không cản trở việc ủy quyền. Hãy cộng tổng thu nhập vãng lai cả năm, kiểm việc đã bị khấu trừ và xem mình có muốn trừ chi y tế, học phí hay không trước khi chọn cách quyết toán. Đọc thêm bài quyết toán thuế TNCN năm 2026 và chuyên mục Thuế TNCN.