Quyết toán thuế TNCN năm 2026 được thực hiện vào đầu năm 2027 và là mùa quyết toán đầu tiên theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15. Tổ chức trả thu nhập nộp hồ sơ chậm nhất 31/3/2027, cá nhân tự quyết toán chậm nhất ngày cuối tháng 4/2027. Điểm mới lớn nhất: biểu 5 bậc, giảm trừ 15,5 triệu đồng, được trừ chi y tế, học phí, và ngưỡng vãng lai không phải quyết toán nâng lên 15 triệu đồng/tháng. Bài viết giúp bạn xác định mình thuộc nhóm nào và cần chuẩn bị gì.
1. Quyết toán năm 2026 khác gì quyết toán năm 2025?
Nhiều người vừa làm xong quyết toán năm 2025 vào tháng 4–5/2026 theo luật cũ. Mùa quyết toán tới sẽ khác ở nhiều điểm.
So sánh quy tắc quyết toán kỳ 2025 và kỳ 2026
| Tiêu chí | Kỳ 2025 (làm năm 2026) | Kỳ 2026 (làm năm 2027) |
|---|---|---|
| Biểu thuế | 7 bậc | 5 bậc |
| Giảm trừ bản thân / NPT | 11 / 4,4 triệu | 15,5 / 6,2 triệu |
| Vãng lai không phải quyết toán | Bình quân ≤ 10 triệu/tháng | Bình quân ≤ 15 triệu/tháng |
| Trừ chi y tế, giáo dục | Không có | 23 + 24 triệu/năm |
| Căn cứ chính | Văn bản cũ, CV 1296/CT-NVT | NĐ 253/2026, NĐ 252/2026 |
2. Ai phải quyết toán thuế TNCN năm 2026?
Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Điều 51), tổ chức trả thu nhập và cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công có trách nhiệm quyết toán thuế theo năm. Trên thực tế có hai cách:
- Tổ chức trả thu nhập quyết toán cho người lao động, gồm cả quyết toán thay cho người đã ủy quyền. Tổ chức đã được ủy quyền phải quyết toán thay không phân biệt có phát sinh khấu trừ hay không (Thông tư 89/2026/TT-BTC, Điều 22 khoản 1 điểm a.2.1).
- Cá nhân tự quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế khi không đủ điều kiện ủy quyền, hoặc muốn hưởng các khoản trừ chỉ có khi tự quyết toán.
Điểm thuận lợi mới: khi cá nhân tự quyết toán, hệ thống của cơ quan thuế tự tổng hợp mọi nguồn thu nhập tiền lương và số thuế đã khấu trừ do các nơi trả thu nhập kê khai.
3. Trường hợp không phải quyết toán
Nghị định 253/2026/NĐ-CP nêu hai trường hợp cá nhân không phải quyết toán:
- Thuế đã nộp lớn hơn thuế phải nộp mà cá nhân không đề nghị hoàn hoặc bù trừ vào kỳ sau.
- Có thêm thu nhập ở nơi khác bình quân tháng không quá 15 triệu đồng và đã bị khấu trừ 10%: không quyết toán phần thu nhập này. Chi tiết tại bài thu nhập vãng lai có phải quyết toán thuế.
4. Điều kiện ủy quyền quyết toán thuế TNCN năm 2026
Bạn được ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập quyết toán thay, kể cả khi không làm đủ 12 tháng, nếu thuộc một trong hai trường hợp (NĐ 253/2026, Điều 51 khoản 2):
- Chỉ có một nguồn tiền lương, ký hợp đồng lao động từ 3 tháng tại một tổ chức và đang làm việc tại đó lúc quyết toán. Trường hợp được điều chuyển do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi loại hình hoặc điều chuyển trong cùng hệ thống vẫn được ủy quyền.
- Như trên, và có thêm thu nhập vãng lai bình quân tháng không quá 15 triệu đồng đã khấu trừ 10%.
Giấy ủy quyền theo mẫu 08/UQ-QTT-TNCN (Phụ lục I Thông tư 89/2026/TT-BTC), gửi cho tổ chức trả thu nhập trước khi tổ chức quyết toán thay. Phân tích chi tiết từng tình huống có tại bài ủy quyền quyết toán thuế TNCN.
5. Trường hợp bắt buộc tự quyết toán
Theo Điều 51 khoản 3 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, bạn phải tự quyết toán, không ủy quyền được, khi:
- Muốn được trừ chi y tế, giáo dục hoặc khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học trước khi tính thuế. Xem bài giảm trừ chi phí y tế, giáo dục.
- Đề nghị giảm thuế do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo.
Ngoài ra, người không đáp ứng điều kiện ủy quyền mà còn phải nộp thêm hoặc muốn hoàn cũng tự quyết toán, ví dụ:
- Có từ hai nguồn tiền lương trở lên ngoài trường hợp vãng lai bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng đã khấu trừ 10%.
- Nhận lương do tổ chức quốc tế, đại sứ quán, lãnh sự quán hoặc tổ chức, cá nhân ở nước ngoài trả mà chưa khấu trừ thuế – nhóm này tự khai theo quý và quyết toán năm (Thông tư 89/2026/TT-BTC, Điều 22 khoản 1 điểm c).
Bạn quyết toán theo cách nào? (minh họa)
- Muốn trừ y tế, học phí?Có (hoặc xin giảm thuế) → tự quyết toán
- Một nguồn lương, HĐ ≥ 3 tháng?Không → xem thuế phải nộp thêm hay muốn hoàn
- Vãng lai bình quân ≤ 15 triệu/tháng?Không → tự quyết toán
- Ủy quyền cho công ty
6. Hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN năm 2026
Các mốc quyết toán kỳ tính thuế 2026
- 31/12/2026Thứ Năm
Hạn đăng ký người phụ thuộc kèm hồ sơ cho kỳ 2026
Hạn theo Nghị định 253/2026 (Điều 48) và Nghị định 252/2026 (Điều 6); đăng ký muộn có rủi ro không được tính giảm trừ người đó cho kỳ 2026.
- 31/3/2027Thứ Tư
Tổ chức trả thu nhập nộp quyết toán
Mẫu 05/QTT-TNCN và các bảng kê 05-1, 05-2, 05-3/BK-QTT-TNCN (Phụ lục I Thông tư 89/2026).
- 30/4/2027Thứ Sáu
Cá nhân tự quyết toán tiền lương
Ngày 30/4 là ngày nghỉ lễ nên hạn được tính là ngày làm việc liền kề sau kỳ nghỉ (Nghị định 252/2026, Điều 3 khoản 7).
Căn cứ hạn nộp là Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Điều 10 khoản 5 điểm a, c, d). Người nước ngoài kết thúc hợp đồng phải quyết toán trước khi xuất cảnh, không quá 45 ngày kể từ ngày kết thúc hợp đồng.
Mẫu tờ khai cá nhân tự quyết toán là 02/QTT-TNCN kèm phụ lục 02-1/BK-QTT-TNCN về giảm trừ người phụ thuộc (Phụ lục I Thông tư 89/2026/TT-BTC, mục 7.1). Nên dùng mẫu hiển thị trên cổng thuế điện tử khi làm.
7. Xử lý chênh lệch nửa đầu năm 2026
Nhiều doanh nghiệp đã khấu trừ thuế tháng 1–6/2026 theo biểu cũ và mức giảm trừ cũ. Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Điều 70) quy định: các trường hợp đã khai, nộp thuế tiền lương kỳ 2026 trong giai đoạn từ 01/01/2026 đến trước 01/7/2026 theo văn bản cũ không phải nộp lại hồ sơ khai tháng, quý mà điều chỉnh vào hồ sơ quyết toán năm 2026.
Ví dụ minh họa: một người không có người phụ thuộc, thu nhập chịu thuế 30 triệu/tháng, bảo hiểm 3 triệu. Theo luật cũ, thuế tạm khấu trừ mỗi tháng là 1,65 triệu đồng; theo luật mới là 0,65 triệu đồng (xem cách tính tại bài biểu thuế TNCN 5 bậc 2026). Nếu 6 tháng đầu năm bị khấu trừ theo luật cũ, số nộp thừa là (1,65 − 0,65) × 6 = 6 triệu đồng. Khi quyết toán năm 2026, khoản này được hoàn hoặc bù trừ nếu bạn đề nghị.
Chuẩn bị trước mùa quyết toán kỳ 2026
- Tải tờ thông tin thu nhập, số thuế đã khấu trừ do các nơi trả thu nhập kê khai
- Gom chứng từ khấu trừ thuế của các khoản vãng lai đã bị trừ 10%
- Hoàn tất đăng ký người phụ thuộc trước 31/12/2026
- Lưu hóa đơn khám chữa bệnh kèm bảng kê, hóa đơn học phí ghi đúng tên
- Giữ chứng từ đóng góp từ thiện, khuyến học qua tổ chức được công nhận
- Kiểm tài khoản ngân hàng đứng tên mình để nhận tiền hoàn
Doanh nghiệp nên rà lại danh sách người lao động đã ủy quyền và người đã nghỉ việc trong năm. Người đã nghỉ việc không còn làm tại đơn vị lúc quyết toán thì không đủ điều kiện ủy quyền cho đơn vị cũ, trừ trường hợp điều chuyển do tổ chức lại doanh nghiệp nêu ở mục 4.
8. Những lỗi thường gặp khi quyết toán năm 2026
- Dùng mẫu, mức giảm trừ của năm cũ. Hồ sơ kỳ 2026 dùng mẫu theo TT 89/2026 và mức 15,5 triệu/6,2 triệu.
- Ủy quyền rồi mới nhớ ra muốn trừ học phí. Đã ủy quyền thì không được trừ chi y tế, giáo dục. Hãy quyết định trước khi ký giấy ủy quyền.
- Hai nơi cùng giảm trừ bản thân. Khi tự quyết toán, hệ thống tổng hợp mọi nguồn, giảm trừ chỉ tính một lần, nên có thể phải nộp thêm.
- Bỏ sót người phụ thuộc chưa đăng ký. Hạn đăng ký kỳ 2026 là 31/12/2026. Xem bài đăng ký người phụ thuộc 2026.
Nộp hồ sơ quyết toán quá hạn có thể bị xử phạt về thủ tục thuế; khung phạt hiện hành được tổng hợp tại bài mức phạt chậm nộp tờ khai thuế 2026.
Nếu doanh nghiệp cần lập hồ sơ quyết toán thay cho người lao động, hoặc cá nhân có nhiều nguồn thu nhập cần tự quyết toán, TAVA có dịch vụ quyết toán thuế TNCN. Xem bảng giá hoặc liên hệ để được báo phí.
Kết luận
Quyết toán thuế TNCN năm 2026 là lần đầu áp dụng luật mới, với nhiều điểm có lợi cho người nộp thuế. Từ nay đến 31/12/2026, hãy hoàn tất đăng ký người phụ thuộc, gom hóa đơn y tế, học phí và quyết định tự quyết toán hay ủy quyền. Xem thêm hướng dẫn quyết toán trên eTax Mobile và các bài trong chuyên mục Thuế TNCN.