Nghị định 254/2026/NĐ-CP là văn bản mới về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, có hiệu lực từ 01/7/2026. Nghị định thay thế NĐ 123/2020 (đã sửa bởi NĐ 70/2025). Cùng ngày, Bộ Tài chính ban hành TT 91/2026/TT-BTC thay TT 32/2025. Bài viết tổng hợp 7 thay đổi lớn doanh nghiệp cần làm khác so với thời NĐ 123, dựa trên giới thiệu của Cục Thuế tại Công văn 4831/CT-CS ngày 15/7/2026.
Tóm tắt nhanh đọc trong 30 giây
- Hiệu lực 01/7/2026; NĐ 123/2020, NĐ 70/2025, TT 32/2025 hết hiệu lực.
- Hóa đơn giấy do cơ quan thuế đặt in hết giá trị.
- Có điều riêng về trường hợp không phải lập hóa đơn.
- Đặt cọc dịch vụ không phải lập hóa đơn; khách lẻ ghi "Bán cho người tiêu dùng".
- Xử lý sai sót: Điều 10 TT 91/2026.
1. Khung pháp lý mới: NĐ 254/2026 và TT 91/2026
NĐ 254/2026 quy định chi tiết Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Nghị định ký ngày 30/6/2026, gồm 5 chương, 45 điều và 1 phụ lục.
TT 91/2026/TT-BTC gồm 5 chương, 25 điều và 5 phụ lục. Thông tư hướng dẫn đăng ký sử dụng, tiêu chí rủi ro cao, ngừng sử dụng hóa đơn, ủy nhiệm lập hóa đơn, xử lý hóa đơn đã lập và chương trình “Hóa đơn may mắn”.
| Giai đoạn | Văn bản áp dụng |
|---|---|
| Đến 31/5/2025 | NĐ 123/2020, TT 78/2021 |
| 01/6/2025 – 30/6/2026 | NĐ 123/2020 sửa bởi NĐ 70/2025, TT 32/2025 |
| Từ 01/7/2026 | NĐ 254/2026, TT 91/2026 |
Các bài viết, tài liệu nội bộ còn ghi “theo NĐ 123/2020” cần được hiểu là quy định cũ. Hóa đơn lập trước 01/7/2026 vẫn được xem xét theo văn bản có hiệu lực tại thời điểm lập. Với hóa đơn lập trước 01/7/2026 nhưng phát hiện sai sót sau mốc này, doanh nghiệp cần đối chiếu quy định chuyển tiếp của TT 91/2026 trước khi xử lý.
2. Thay đổi 1 – Bỏ hóa đơn do cơ quan thuế đặt in
NĐ 254/2026 bỏ hẳn quy định hóa đơn do cơ quan thuế đặt in. Theo khoản 3 Điều 44, kể từ ngày nghị định có hiệu lực (01/7/2026), hóa đơn đặt in của cơ quan thuế hết giá trị sử dụng; đơn vị còn tồn phải tiêu hủy theo trình tự Bộ Tài chính quy định và chuyển sang hóa đơn điện tử. Biên lai giấy tự in, đặt in còn tồn được dùng đến hết 31/12/2026 (khoản 2 Điều 44).
Nghị định cũng không còn quy định chi tiết nhiều thủ tục như đăng ký, ngừng sử dụng, định dạng hóa đơn. Những nội dung này được giao cho Bộ Tài chính hướng dẫn tại TT 91/2026.
3. Thay đổi 2 – Đối tượng dùng hóa đơn có mã, không mã, máy tính tiền
Nguyên tắc chung giữ nguyên: tổ chức kinh tế, hộ và cá nhân kinh doanh dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, trừ trường hợp được dùng hóa đơn không có mã. Điểm mới:
- Bổ sung đối tượng dùng hóa đơn không có mã: doanh nghiệp ngân hàng, chứng khoán, tài sản mã hóa và dịch vụ hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch carbon.
- Hóa đơn máy tính tiền không bắt buộc với tổ chức, hộ, cá nhân kinh doanh bán trực tiếp đến người tiêu dùng nhưng đã đăng ký hóa đơn có mã hoặc không có mã (điểm c khoản 1 Điều 6).
- Hộ, cá nhân kinh doanh doanh thu năm trên 1 tỷ đồng hoặc bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng phải dùng hóa đơn có mã hoặc hóa đơn máy tính tiền có kết nối dữ liệu.
- Bổ sung cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh, hóa đơn trong ủy thác xuất khẩu và hợp đồng hợp tác kinh doanh.
Chi tiết so sánh ba loại hóa đơn tại bài hóa đơn có mã, không mã và máy tính tiền.
4. Thay đổi 3 – Điều riêng về trường hợp không phải lập hóa đơn
Điều 7 NĐ 254/2026 gom các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử vào một chỗ. Ví dụ: hộ kinh doanh thuộc diện lập bảng kê thu mua; đại lý xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp đã được doanh nghiệp khấu trừ thuế; góp vốn bằng tài sản; điều chuyển tài sản nội bộ; máy móc cho mượn phục vụ gia công.
Danh sách đầy đủ và cách hiểu từng trường hợp có ở bài những trường hợp không phải lập hóa đơn.
5. Thay đổi 4 – Thời điểm lập hóa đơn
Nguyên tắc chung giữ như cũ: bán hàng lập khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng; dịch vụ lập khi hoàn thành hoặc khi thu tiền trước. Các điểm mới:
Tiền đặt cọc
Đặt cọc theo Bộ luật Dân sự để bảo đảm hợp đồng dịch vụ không phải lập hóa đơn.
Dịch vụ cần đối soát dữ liệu
Bổ sung công nghệ số, nền tảng số, bảo hiểm, quảng cáo điện tử, vận tải hành khách, tài sản mã hóa, sàn carbon.
Giao dịch ca đêm
Không có phần mềm lập tự động thì lập chậm nhất ngày làm việc tiếp theo.
Bảng thông tin chi tiết giao dịch
Một số dịch vụ cho người tiêu dùng có hệ thống quản lý giao dịch chuyển dữ liệu theo mẫu 01/TTGD.
Xem phân tích từng tình huống tại bài thời điểm lập hóa đơn 2026 và tiền đặt cọc có phải xuất hóa đơn.
6. Thay đổi 5 – Nội dung hóa đơn
NĐ 254/2026 bổ sung, sửa đổi quy định về thông tin người bán, người mua, tên hàng hóa, dịch vụ. Những điểm doanh nghiệp gặp hằng ngày:
- Khách lẻ: người mua là người tiêu dùng không cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì hóa đơn ghi “Bán cho người tiêu dùng”. Xem bài hóa đơn bán cho người tiêu dùng.
- Vận tải: sửa quy định thể hiện biển số phương tiện. Xem bài hóa đơn vận tải và biển số xe.
- Hàng khuyến mại, biếu tặng: được lập hóa đơn tổng hợp cho các giao dịch trong tháng, quý phù hợp kỳ khai GTGT, kèm lưu danh sách chi tiết (Phụ lục NĐ 254/2026, mục 5).
- Bổ sung quy định về hóa đơn ủy nhiệm, hóa đơn bán đấu giá tài sản, chữ ký điện tử của nhà cung cấp nước ngoài.
7. Thay đổi 6 – Xử lý hóa đơn sai sót chuyển sang TT 91
NĐ 254/2026 không còn quy định chi tiết việc điều chỉnh, thay thế hóa đơn. Nội dung này nằm ở Điều 10 TT 91/2026/TT-BTC. Ví dụ, theo hướng dẫn được Cục Thuế giới thiệu:
- Chỉ sai tên, địa chỉ người mua: thông báo cho người mua và gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT, không phải lập lại hóa đơn.
- Sai mã số thuế, hàng hóa, số lượng, đơn giá, thuế suất, tiền thuế: lập hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế.
- Hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền có sai sót: lập hóa đơn thay thế.
Hướng dẫn chi tiết tại bài xử lý hóa đơn sai sót theo TT 91/2026.
8. Thay đổi 7 – Khen thưởng người tiêu dùng tố giác
Lần đầu tiên, nghị định về hóa đơn có cơ chế khen thưởng người tiêu dùng tố giác hành vi không lập, không giao hóa đơn điện tử. Người tố giác được xem xét khen thưởng khi thông tin trung thực, chính xác, kịp thời và cơ quan thuế đã ra quyết định xử phạt trên cơ sở thông tin đó. Mức thưởng không quá 10% số tiền phạt, tối đa 10 triệu đồng/vụ việc (Điều 41 NĐ 254/2026). TT 91/2026 hướng dẫn trình tự khen thưởng và chương trình hóa đơn may mắn hằng tháng, cuối năm (Điều 13, 14).
Khách quen bảo: "Khỏi hóa đơn, anh không cần đâu."
Không yêu cầu vẫn phải lập. Khách lẻ thì ghi "Bán cho người tiêu dùng".
9. Doanh nghiệp cần làm gì ngay?
Việc cần làm sau 01/7/2026
- Cập nhật căn cứ "NĐ 254/2026, TT 91/2026" trong quy trình, mẫu hợp đồng
- Hủy hóa đơn giấy do cơ quan thuế đặt in còn tồn
- Kiểm phần mềm hóa đơn đã cập nhật mẫu "Bán cho người tiêu dùng"
- Rà quy trình đặt cọc, đối soát, giao dịch ca đêm
- Đào tạo kế toán quy trình xử lý sai sót theo Điều 10 TT 91
Doanh nghiệp muốn rà toàn bộ quy trình hóa đơn theo quy định mới có thể dùng dịch vụ kế toán thuế trọn gói hoặc rà soát sổ sách kế toán của TAVA.
Kết luận
NĐ 254/2026 và TT 91/2026 thay toàn bộ khung hóa đơn điện tử từ 01/7/2026. Bảy thay đổi trên ảnh hưởng trực tiếp đến cách doanh nghiệp lập, ghi và sửa hóa đơn hằng ngày. Kế toán nên cập nhật quy trình và phần mềm ngay, rồi đọc tiếp các bài chuyên sâu trong chuyên mục Hóa đơn.