Ưu đãi thuế dự án đầu tư mở rộng 2026: tiêu chí 40 tỷ – 20%

Ưu đãi thuế dự án đầu tư mở rộng vẫn còn theo Luật Thuế TNDN 2025. Nếu dự án hiện hữu còn ưu đãi, phần mở rộng hưởng tiếp ưu đãi còn lại; nếu dự án hiện hữu đã hết ưu đãi, phần thu nhập tăng thêm chỉ được miễn thuế, giảm thuế, không có thuế suất ưu đãi. Để được hưởng, dự án phải đạt một trong các tiêu chí: nguyên giá tài sản cố định (TSCĐ) tăng thêm từ 40 tỷ đồng (ngành nghề ưu đãi) hoặc 20 tỷ đồng (địa bàn ưu đãi), hoặc TSCĐ tăng từ 20%, hoặc công suất tăng từ 20%. Bài viết giải thích từng tiêu chí, cách tính và những lỗi khiến doanh nghiệp mất ưu đãi.

1. Căn cứ pháp lý và mốc hiệu lực

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, có hiệu lực từ 01/10/2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Luật thay thế Luật Thuế TNDN 2008 và các luật sửa đổi.

Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 hướng dẫn chi tiết luật. Điều 20 của Nghị định quy định về miễn, giảm thuế, trong đó có tiêu chí cho dự án đầu tư mở rộng. Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn thêm, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025.

2. Thế nào là dự án đầu tư mở rộng được ưu đãi?

Dự án đầu tư mở rộng là dự án doanh nghiệp đang hoạt động bỏ thêm vốn để tăng quy mô, nâng công suất hoặc đổi mới công nghệ sản xuất. Dự án phải thuộc ngành, nghề ưu đãi hoặc thực hiện tại địa bàn ưu đãi theo Luật Thuế TNDN.

Nghị định 320/2025 (khoản 5 Điều 20) chia hai trường hợp:

• Dự án đang hoạt động còn thời gian ưu đãi: thu nhập tăng thêm từ mở rộng hưởng ưu đãi theo dự án đang hoạt động cho thời gian còn lại, không phải hạch toán riêng.
• Dự án đang hoạt động đã hết ưu đãi: thu nhập tăng thêm được miễn, giảm thuế nếu đạt một trong các tiêu chí sau (khoản 6 Điều 20):

Tiêu chí	Ngưỡng tối thiểu	Ghi chú
Nguyên giá TSCĐ tăng thêm – ngành, nghề ưu đãi	Từ 40 tỷ đồng	Đo khi hoàn thành giải ngân số vốn mở rộng đã đăng ký
Nguyên giá TSCĐ tăng thêm – địa bàn ưu đãi	Từ 20 tỷ đồng	Địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn
Tỷ trọng TSCĐ tăng thêm	Từ 20%	So với tổng nguyên giá TSCĐ trước khi mở rộng
Công suất thiết kế tăng thêm	Từ 20%	So với công suất thiết kế trước khi mở rộng

Ngưỡng 40 tỷ và 20 tỷ là mức đã được nâng lên so với quy định trước đây. Doanh nghiệp đang dùng ngưỡng cũ để lập kế hoạch đầu tư nên tính lại.

2.1. Trường hợp không được coi là đầu tư mở rộng

Ưu đãi không áp dụng khi doanh nghiệp mở rộng bằng cách sáp nhập, mua lại doanh nghiệp hoặc mua lại dự án đầu tư đang hoạt động. Tài sản có được từ các giao dịch này không được cộng vào phần “tăng thêm” khi xét tiêu chí.

3. Mức miễn, giảm thuế cho dự án mở rộng

Với trường hợp dự án hiện hữu đã hết ưu đãi, phần mở rộng hưởng cùng thời gian miễn, giảm như dự án đầu tư mới cùng ngành, nghề, địa bàn ưu đãi, nhưng không được hưởng thuế suất ưu đãi 10% hay 17% (điểm b khoản 5 Điều 20).

Luật 67/2025 quy định hai khung miễn, giảm chính cho dự án mới:

Loại dự án mới tương ứng	Miễn thuế	Giảm 50%
Thu nhập hưởng thuế suất 10% trong 15 năm	4 năm	9 năm tiếp theo
Thu nhập hưởng thuế suất 17% trong 10 năm	2 năm	4 năm tiếp theo

Với dự án mở rộng, thời gian miễn, giảm tính từ năm dự án mở rộng hoàn thành số vốn đầu tư đã đăng ký và có thu nhập; nếu ba năm đầu kể từ năm hoàn thành vốn chưa có thu nhập chịu thuế thì tính từ năm thứ tư. Số vốn đã giải ngân xác định bằng chênh lệch nguyên giá tổng TSCĐ trên bảng cân đối kế toán tại thời điểm hoàn thành so với trước khi mở rộng; chưa hoàn thành giải ngân thì chưa được ưu đãi (khoản 6 Điều 20). Thủ tục đăng ký số vốn đầu tư mở rộng theo Điều 8 Thông tư 20/2026.

Như vậy, dự án mở rộng trong ngành nghề tương ứng khung 10% được miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm cho phần thu nhập tăng thêm. Dự án tương ứng khung 17% được miễn 2 năm, giảm 50% trong 4 năm. Thuế suất tính trên phần thu nhập này vẫn là thuế suất doanh nghiệp đang áp dụng.

4. Cách xác định thu nhập tăng thêm để hưởng ưu đãi

Ưu đãi chỉ áp dụng cho phần thu nhập tăng thêm do đầu tư mở rộng mang lại. Doanh nghiệp cần tách được phần này khỏi thu nhập của dây chuyền hiện hữu.

Cách làm phổ biến:

1. Hạch toán riêng: theo dõi doanh thu, chi phí của dây chuyền mới trên sổ chi tiết riêng.
2. Phân bổ: nếu không hạch toán riêng được, phân bổ thu nhập theo tỷ lệ giữa nguyên giá TSCĐ đầu tư mới với tổng nguyên giá TSCĐ của doanh nghiệp.

Ví dụ minh họa (số giả định): Công ty A sản xuất linh kiện thuộc ngành nghề ưu đãi. Tổng nguyên giá TSCĐ trước đầu tư là 150 tỷ đồng. Năm 2026, công ty đầu tư thêm dây chuyền nguyên giá 45 tỷ đồng.

• Nguyên giá tăng thêm 45 tỷ ≥ 40 tỷ → đạt tiêu chí ngành nghề ưu đãi.
• Tỷ lệ tăng: 45 / 150 = 30% ≥ 20% → đạt cả tiêu chí tỷ trọng.
• Giả sử không hạch toán riêng được, thu nhập tính thuế cả năm 12 tỷ đồng. Tỷ lệ phân bổ: 45 / (150 + 45) = 23,08%. Thu nhập tăng thêm ≈ 12 × 23,08% ≈ 2,77 tỷ đồng.
• Nếu đang trong thời gian miễn thuế, phần 2,77 tỷ này được miễn. Phần còn lại ≈ 9,23 tỷ đồng nộp thuế theo thuế suất hiện hành.

Công thức phân bổ này theo tiết b2, b3 điểm b khoản 5 Điều 20 Nghị định 320/2025 (tổng nguyên giá gồm cả TSCĐ mở rộng, lấy số cuối kỳ trên bảng cân đối kế toán năm); ví dụ giả định dự án hiện hữu đã hết ưu đãi và phần mở rộng đã hoàn thành giải ngân. Doanh nghiệp nên lưu hồ sơ tính toán kèm tờ khai quyết toán.

5. Khu công nghiệp và dự án mở rộng: điểm hay nhầm

Theo Luật Thuế TNDN 2025, khu công nghiệp không còn là địa bàn ưu đãi thuế TNDN. Khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và khu công nghệ số tập trung vẫn được ưu đãi.

Hệ quả với dự án mở rộng: nhà máy trong khu công nghiệp không thể xét tiêu chí 20 tỷ đồng theo địa bàn, trừ khi khu công nghiệp nằm trên địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. Doanh nghiệp vẫn có thể xét theo ngành nghề ưu đãi (40 tỷ) hoặc tiêu chí 20%.

Chuyển tiếp: dự án mở rộng được cấp hoặc điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, chấp thuận chủ trương hoặc được phép đầu tư trước 01/10/2025 mà còn trong thời gian ưu đãi (kể cả chưa được hưởng) tiếp tục hưởng ưu đãi theo văn bản tại thời điểm được phép cho thời gian còn lại; nếu mức của Nghị định 320/2025 cao hơn thì được chuyển sang, tính từ kỳ 2025 (khoản 2 Điều 25).

6. Hồ sơ cần chuẩn bị khi tự xác định ưu đãi

Ưu đãi thuế TNDN do doanh nghiệp tự xác định và kê khai trong hồ sơ quyết toán năm. Cơ quan thuế sẽ kiểm tra khi có rủi ro hoặc khi doanh nghiệp đề nghị hoàn thuế.

Nếu doanh nghiệp có giao dịch liên kết, cần lưu ý thêm hồ sơ xác định giá. Xem bài Nghị định 255/2026 về giao dịch liên kết để biết nghĩa vụ đi kèm.

7. Những lỗi thường gặp

• Tính cả tài sản mua lại từ doanh nghiệp khác vào phần tăng thêm. Đây là trường hợp bị loại trừ.
• Áp thuế suất ưu đãi 10% hoặc 17% cho dây chuyền mới khi dự án hiện hữu đã hết ưu đãi. Trường hợp này phần mở rộng chỉ được miễn, giảm.
• Dùng ngưỡng cũ khi lập kế hoạch đầu tư, dẫn tới dự án không đạt 40 tỷ hoặc 20 tỷ theo luật mới.
• Không tách thu nhập: chỉ ghi chung một sổ, cuối năm không chứng minh được phần thu nhập tăng thêm.
• Coi khu công nghiệp là địa bàn ưu đãi khi xét tiêu chí 20 tỷ.
• Bỏ qua mốc tính thời gian: bắt đầu miễn thuế trước khi hoàn thành giải ngân vốn mở rộng đã đăng ký, hoặc tính từ năm có doanh thu thay vì năm hoàn thành vốn và có thu nhập.

Trước khi quyết toán, doanh nghiệp nên rà lại toàn bộ các điểm trên. Bài Luật Quản lý thuế 108/2025: điểm mới giải thích cách kiểm tra thuế dựa trên rủi ro từ 01/7/2026.

8. TAVA hỗ trợ gì cho dự án mở rộng?

TAVA có thể cùng doanh nghiệp rà soát hồ sơ đầu tư, kiểm tra tiêu chí 40 tỷ – 20 tỷ – 20%, và lập bảng tách thu nhập tăng thêm trước kỳ quyết toán. Nếu sổ sách chưa theo dõi riêng dây chuyền mới, dịch vụ rà soát sổ sách kế toán giúp chuẩn hóa dữ liệu. Phí tham khảo tại bảng giá.

Xem thêm các bài cùng chủ đề tại chuyên mục Thuế TNDN và Tập đoàn & FDI.

Kết luận

Ưu đãi cho dự án đầu tư mở rộng theo Luật 67/2025 chỉ còn là miễn, giảm thuế, với ngưỡng đầu tư cao hơn trước. Doanh nghiệp nên kiểm tra tiêu chí ngay từ khi lập dự án và tổ chức sổ sách để tách được thu nhập tăng thêm. Cần trao đổi tình huống cụ thể, bạn có thể liên hệ TAVA.