Thuế suất TNDN 17% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng, còn mức 15% cho doanh thu không quá 3 tỷ đồng. Tuy vậy, nhiều công ty con FDI dù doanh thu nhỏ vẫn phải nộp 20%. Lý do: Luật Thuế TNDN 2025 loại trừ doanh nghiệp là công ty con hoặc có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp liên kết không đáp ứng điều kiện. Bài viết giải thích điều kiện này và cách tự kiểm tra trước khi quyết toán.
1. Thuế suất 15%, 17% theo Luật Thuế TNDN 2025
Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/10/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Luật giữ thuế suất phổ thông 20% và bổ sung hai mức thấp hơn cho doanh nghiệp quy mô nhỏ.
Doanh thu làm căn cứ là tổng doanh thu của kỳ tính thuế TNDN trước liền kề (khoản 3 Điều 10 Luật 67/2025). Theo khoản 4 Điều 11 Nghị định 320/2025, đó là tổng doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ (không gồm các khoản giảm trừ doanh thu), doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác trên phụ lục kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh kèm tờ khai quyết toán năm trước. Năm trước hoạt động dưới 12 tháng thì quy đổi: doanh thu thực tế / số tháng hoạt động × 12. Doanh nghiệp mới thành lập tự dự kiến doanh thu để tạm nộp theo 15% hoặc 17%; nếu thực tế không đạt thì nộp bổ sung kèm tiền chậm nộp.
Lưu ý thêm: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng thuộc diện miễn thuế TNDN theo Nghị định 141/2026 (sửa Nghị định 320/2025), cũng có loại trừ công ty con, công ty liên kết – xem các bài trong chuyên mục thuế TNDN.
2. Những trường hợp không được áp 15%, 17%
Theo khoản 3, khoản 4 Điều 18 Luật 67/2025, thuế suất 15% và 17% không áp dụng cho:
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn, chuyển nhượng bất động sản (trừ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội), chuyển nhượng dự án, quyền tham gia dự án, quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản.
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài.
- Thu nhập từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm khác, thăm dò, khai thác khoáng sản.
- Thu nhập từ trò chơi điện tử trên mạng; từ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ dự án sản xuất, lắp ráp ô tô, máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền, lọc hóa dầu).
- Doanh nghiệp là công ty con hoặc công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết không đáp ứng điều kiện áp dụng 15%, 17% (khoản 4 Điều 18 Luật; điểm c khoản 4 Điều 11 Nghị định 320/2025).
Điều kiện cuối cùng là lý do chính khiến nhiều công ty con FDI không được áp mức thấp.
3. Vì sao công ty con FDI thường bị loại trừ?
Phần lớn doanh nghiệp FDI tại Việt Nam là công ty con của một tập đoàn nước ngoài. Công ty mẹ hoặc các công ty cùng tập đoàn thường có doanh thu vượt xa 50 tỷ đồng. Khi đó, bên liên kết không đáp ứng điều kiện doanh thu, kéo theo công ty con tại Việt Nam cũng không được áp 15% hay 17%.
Tự kiểm tra thuế suất TNDN (minh họa)
- Doanh thu năm trước ≤ 50 tỷ?Không → 20%
- Có công ty mẹ hoặc bên liên kết?Không → xét 15% hoặc 17%
- Bên liên kết đủ điều kiện?Không → 20%
- Xét 15% hoặc 17%
Hiểu lầm
Công ty FDI doanh thu dưới 50 tỷ thì đương nhiên được 17%.
Sự thật
Phải xét cả bên liên kết. Công ty mẹ hoặc công ty cùng tập đoàn không đủ điều kiện thì công ty con nộp 20%.
4. Hiểu “quan hệ liên kết” theo Nghị định 255/2026
Điểm c khoản 4 Điều 11 Nghị định 320/2025 chỉ nhắc lại điều kiện loại trừ, không định nghĩa riêng “công ty có quan hệ liên kết” cho mục đích thuế suất. Theo cách hiểu của Ban biên tập (cần đối chiếu với cơ quan thuế), doanh nghiệp có thể tham chiếu danh sách bên liên kết tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026). Một số trường hợp hay gặp ở doanh nghiệp FDI:
| Trường hợp | Ngưỡng | Ví dụ thường gặp |
|---|---|---|
| Nắm vốn trực tiếp hoặc gián tiếp | Từ 25% vốn góp | Công ty mẹ nước ngoài sở hữu 100% |
| Cùng do một bên thứ ba nắm vốn | Mỗi bên từ 25% | Hai công ty con cùng tập đoàn |
| Cổ đông lớn nhất | Từ 10% tổng số cổ phần | Nhà đầu tư chiến lược |
| Chỉ định ban lãnh đạo | Trên 50% hoặc người có quyền quyết định | Tập đoàn cử Tổng giám đốc |
| Cùng chịu kiểm soát của một cá nhân | Qua góp vốn hoặc điều hành | Nhà đầu tư cá nhân có nhiều công ty |
Đây là tóm tắt. Danh sách đầy đủ 12 trường hợp (điểm a đến m khoản 2 Điều 5) xem tại bài Bên liên kết là gì?. Doanh nghiệp đối chiếu quan hệ liên kết cho mục đích thuế suất nên lưu ý văn bản áp dụng theo từng kỳ: kỳ 2025 về trước dùng Nghị định 132/2020 (sửa bởi Nghị định 20/2025).
5. Ví dụ minh họa ba tình huống
Ví dụ minh họa (số giả định, doanh thu là doanh thu kỳ tính thuế trước liền kề):
- Công ty B: 100% vốn của tập đoàn Nhật Bản, doanh thu 25 tỷ đồng. Công ty mẹ doanh thu hàng nghìn tỷ, không đủ điều kiện. Công ty B nộp 20%.
- Công ty C: 100% vốn của một cá nhân Hàn Quốc, doanh thu 25 tỷ đồng. Cá nhân này không kiểm soát doanh nghiệp nào khác. Công ty C có thể xét 17%.
- Công ty D: vốn của cá nhân Singapore, doanh thu 2,5 tỷ đồng, nhưng cá nhân này đồng thời kiểm soát công ty E doanh thu 120 tỷ đồng. Công ty E không đủ điều kiện, nên công ty D nộp 20%.
Với thu nhập tính thuế giả định 2 tỷ đồng: thuế theo 17% là 340 triệu đồng; theo 20% là 400 triệu đồng. Chênh lệch 60 triệu đồng/năm sẽ bị truy thu nếu áp sai.
Kết luận ở từng tình huống còn phụ thuộc vào cách cơ quan thuế xét điều kiện của doanh nghiệp liên kết, vì văn bản hiện hành chưa hướng dẫn chi tiết (ví dụ công ty mẹ ở nước ngoài thì xét doanh thu theo báo cáo nào). Trường hợp cấu trúc sở hữu phức tạp, doanh nghiệp nên xin ý kiến cơ quan thuế quản lý.
6. Rủi ro khi áp sai thuế suất
Thuế suất do doanh nghiệp tự xác định khi tạm nộp và quyết toán. Nếu áp 15% hoặc 17% không đúng điều kiện, khi kiểm tra cơ quan thuế sẽ truy thu phần chênh lệch so với 20%. Doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt hành vi khai sai và tính tiền chậm nộp theo pháp luật quản lý thuế.
Từ 01/7/2026, Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 quy định nguyên tắc áp dụng quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ trong quản lý thuế (Điều 32–34). Thông tin về chủ sở hữu, bên liên kết đã có trong hồ sơ đăng ký và Phụ lục giao dịch liên kết, nên sai lệch dễ bị phát hiện. Đọc thêm: Luật Quản lý thuế 108/2025: điểm mới.
7. Không được 17% thì công ty con FDI còn lựa chọn nào?
Không đủ điều kiện 15% hoặc 17% không có nghĩa là doanh nghiệp hết ưu đãi. Luật 67/2025 vẫn có các ưu đãi theo ngành nghề và địa bàn, áp dụng cho dự án đáp ứng điều kiện, không phụ thuộc quy mô doanh thu. Ví dụ: dự án mới thuộc lĩnh vực công nghệ cao, phần mềm, bán dẫn; dự án tại khu kinh tế, khu công nghệ cao hoặc địa bàn khó khăn.
Doanh nghiệp FDI nên làm ba việc. Thứ nhất, lập ngân sách thuế theo mức 20% ngay từ đầu năm để tránh thiếu khi tạm nộp quý. Thứ hai, rà xem dự án có thuộc diện ưu đãi theo ngành nghề, địa bàn hoặc ưu đãi dự án đầu tư mở rộng hay không. Thứ ba, chuẩn bị hồ sơ giao dịch liên kết đầy đủ, vì công ty con FDI gần như luôn có giao dịch với công ty mẹ.
8. Những lỗi thường gặp
- Chỉ nhìn doanh thu của chính mình, quên xét bên liên kết.
- Lấy doanh thu năm hiện tại thay vì kỳ tính thuế trước liền kề.
- Áp 17% cho cả thu nhập chuyển nhượng vốn, bất động sản – các khoản này luôn tách riêng.
- Không cập nhật thay đổi chủ sở hữu: sau khi bán vốn cho tập đoàn, năm sau vẫn áp 17%.
- Kê khai Phụ lục giao dịch liên kết có bên liên kết nhưng tờ khai quyết toán lại áp 15% hoặc 17% – hai hồ sơ mâu thuẫn nhau.
Tự kiểm trước khi áp thuế suất 15% hoặc 17%
- Doanh thu kỳ tính thuế trước liền kề không quá 50 tỷ đồng
- Đã lập sơ đồ sở hữu: công ty mẹ, công ty cùng tập đoàn, cá nhân kiểm soát
- Đã đối chiếu 12 trường hợp bên liên kết tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026
- Bên liên kết (nếu có) đều đáp ứng điều kiện áp dụng
- Đã tách thu nhập bị loại trừ: chuyển nhượng vốn, bất động sản…
Kết luận
Thuế suất 15% và 17% là ưu đãi đáng kể, nhưng phần lớn công ty con FDI thuộc tập đoàn lớn sẽ không đủ điều kiện vì bên liên kết. Doanh nghiệp nên lập sơ đồ sở hữu và kiểm tra trước khi tạm nộp quý đầu năm. Xem thêm các bài tại chuyên mục Tập đoàn & FDI.
TAVA hỗ trợ rà soát thuế suất, bên liên kết và hồ sơ quyết toán trong gói kế toán thuế trọn gói. Bạn có thể xem bảng giá hoặc liên hệ để trao đổi tình huống cụ thể.