Lộ trình IFRS Việt Nam được đặt ra tại Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020. Giai đoạn 2022–2025 là tự nguyện. Giai đoạn sau 2025 dự kiến bắt buộc với một số nhóm doanh nghiệp, nhưng đến ngày 25/10/2026 chưa có văn bản ấn định thời điểm bắt buộc. Vì vậy, viết “từ 2026 bắt buộc IFRS” là chưa chính xác. Bài viết giải thích lộ trình, những gì đã chắc chắn và việc doanh nghiệp FDI, công ty niêm yết nên làm trong năm 2026.
1. Quyết định 345/QĐ-BTC nói gì về lộ trình IFRS?
Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính (IFRS) tại Việt Nam chia thành ba giai đoạn:
Lộ trình IFRS theo Quyết định 345/QĐ-BTC
- 2020–2021
Giai đoạn chuẩn bị
Xây dựng khung pháp lý, đào tạo, hướng dẫn.
- 2022–2025
Giai đoạn 1 – tự nguyện
Doanh nghiệp có nhu cầu và đủ nguồn lực tự nguyện áp dụng cho BCTC hợp nhất hoặc BCTC riêng, thông báo với Bộ Tài chính.
- Sau 2025
Giai đoạn 2 – bắt buộc (chưa có ngày cụ thể)
Áp dụng cho BCTC hợp nhất của một số nhóm; thời điểm do Bộ Tài chính quy định sau.
Nhóm dự kiến bắt buộc ở giai đoạn 2 gồm: công ty mẹ của tập đoàn kinh tế nhà nước, công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn chưa niêm yết và công ty quy mô lớn khác. Đối tượng áp dụng là BCTC hợp nhất.
2. Năm 2026: IFRS đã bắt buộc chưa?
Hiểu lầm
Sau năm 2025, mọi doanh nghiệp niêm yết đã bắt buộc lập BCTC theo IFRS.
Sự thật
Quyết định 345 giao Bộ Tài chính quy định thời điểm và phương án cụ thể của giai đoạn 2. Đến 25/10/2026 chưa có văn bản ấn định.
“Sau 2025” trong Đề án là định hướng, không phải ngày hiệu lực. Muốn trở thành nghĩa vụ, cần một văn bản quy phạm pháp luật quy định đối tượng, thời điểm, cách chuyển đổi. TAVA sẽ cập nhật khi Bộ Tài chính ban hành văn bản hướng dẫn.
3. Cơ sở pháp lý mới: Luật 56/2024 sửa Luật Kế toán
Luật 56/2024/QH15 (hiệu lực 01/01/2025) sửa đổi nhiều luật, trong đó có Luật Kế toán. Khoản 3 Điều 7 Luật Kế toán sau sửa đổi giao Bộ Tài chính quy định chuẩn mực kế toán trên cơ sở chuẩn mực quốc tế và hướng dẫn đối tượng, phạm vi, thể thức, lộ trình áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán (Văn bản hợp nhất 41/VBHN-VPQH). Luật cũng bổ sung quy định dịch tài liệu kế toán bằng tiếng nước ngoài ra tiếng Việt khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu (khoản 1 Điều 11).
Như vậy, khung luật đã sẵn sàng cho IFRS. Phần còn thiếu là văn bản hướng dẫn chi tiết về đối tượng và thời điểm bắt buộc. Một dự án Luật sửa đổi Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập đang được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội (9/2026); nội dung còn là dự thảo.
4. IFRS, VAS và Thông tư 99 khác nhau thế nào?
| Tiêu chí | VAS + Thông tư 99/2025 | IFRS |
|---|---|---|
| Bản chất | Chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam | Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế |
| Tình trạng năm 2026 | Bắt buộc (năm tài chính từ 01/01/2026) | Tự nguyện; bắt buộc chưa có ngày |
| Dùng cho thuế, kiểm toán theo luật | Có | Chưa thay thế được VAS |
| Phạm vi đề án bắt buộc | Mọi doanh nghiệp (trừ TCTD theo NHNN) | BCTC hợp nhất của một số nhóm |
Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014 từ năm tài chính 2026. Theo bản tin của KPMG, thông tư có một số nội dung tiến gần thông lệ quốc tế: coi trọng bản chất giao dịch, thuyết minh nhiều hơn, bổ sung kế toán tài sản sinh học, tài khoản chi phí thuế TNDN bổ sung theo quy định thuế tối thiểu toàn cầu. Tuy vậy, đây vẫn là chế độ kế toán Việt Nam. Tham khảo bài Thông tư 99/2025: 10 điểm thay đổi.
Thông tư 43/2026/TT-BTC (ngày 20/4/2026) sửa Thông tư 202/2014 về BCTC hợp nhất cũng được đánh giá là bước tiệm cận IFRS. Xem bài báo cáo tài chính hợp nhất.
5. Doanh nghiệp FDI đang dùng IFRS như thế nào?
Phần lớn công ty con FDI đã quen IFRS (hoặc chuẩn mực của nước công ty mẹ) qua gói báo cáo hợp nhất (reporting package) gửi tập đoàn. Đây là báo cáo nội bộ cho mục đích hợp nhất ở nước ngoài.
Song song, doanh nghiệp vẫn phải lập BCTC theo VAS để kiểm toán theo luật Việt Nam, nộp cơ quan thuế và cơ quan đăng ký. Doanh nghiệp FDI phải kiểm toán BCTC hằng năm bất kể quy mô – xem kiểm toán doanh nghiệp FDI.
Ví dụ minh họa (giả định): Công ty G là công ty con của tập đoàn châu Âu. Hằng quý, công ty gửi reporting package theo IFRS cho tập đoàn. Cuối năm, công ty lập BCTC theo VAS và Thông tư 99 để kiểm toán, nộp cùng quyết toán TNDN. Bảng đối chiếu chênh lệch giữa hai bộ số liệu (ví dụ ghi nhận thuê tài sản, dự phòng, tỷ giá) giúp kiểm toán viên và công ty mẹ hiểu vì sao lợi nhuận khác nhau.
6. Những khác biệt VAS – IFRS doanh nghiệp hay gặp
Chuyển từ VAS sang IFRS không chỉ là đổi mẫu biểu. Một số khác biệt về nguyên tắc thường làm thay đổi số liệu đáng kể:
- Giá trị hợp lý: IFRS dùng giá trị hợp lý cho nhiều loại tài sản, công cụ tài chính; VAS chủ yếu dùng giá gốc.
- Thuê tài sản: theo IFRS 16, bên đi thuê ghi nhận phần lớn hợp đồng thuê (văn phòng, nhà xưởng, đất) lên báo cáo tình hình tài chính dưới dạng tài sản quyền sử dụng và nợ thuê. VAS vẫn phân biệt thuê hoạt động và thuê tài chính.
- Doanh thu: IFRS 15 ghi nhận doanh thu theo nghĩa vụ thực hiện trong hợp đồng, ảnh hưởng tới hợp đồng có nhiều cấu phần, bảo hành, chiết khấu.
- Tổn thất tín dụng: IFRS 9 yêu cầu dự phòng theo tổn thất tín dụng dự kiến; VAS và Thông tư 99 trích dự phòng nợ phải thu khó đòi theo tuổi nợ.
- Thuế thu nhập hoãn lại và tỷ giá cũng thường có chênh lệch khi đối chiếu.
Các khác biệt này là lý do doanh nghiệp FDI phải duy trì bảng đối chiếu giữa reporting package và BCTC theo VAS. Khi IFRS trở thành bắt buộc, phần lớn chênh lệch sẽ phải xử lý ngay từ số dư đầu kỳ của kỳ chuyển đổi.
7. Doanh nghiệp tự đánh giá thuộc nhóm nào?
| Nhóm doanh nghiệp | Tình trạng năm 2026 | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Công ty niêm yết, đại chúng quy mô lớn, tập đoàn | Thuộc nhóm dự kiến bắt buộc giai đoạn 2 | Lập kế hoạch chuyển đổi, chạy thử song song |
| Công ty con FDI | Lập reporting package cho tập đoàn | Duy trì bảng đối chiếu VAS – IFRS |
| Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước | Không thuộc nhóm dự kiến | Áp dụng đúng Thông tư 133 hoặc 99 |
Bảng mang tính định hướng theo Quyết định 345. Danh sách chính thức sẽ do văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính quy định.
8. Nên chuẩn bị gì cho IFRS từ năm 2026?
Dù chưa có ngày bắt buộc, doanh nghiệp thuộc nhóm dự kiến (niêm yết, đại chúng quy mô lớn, tập đoàn) nên chuẩn bị sớm, vì chuyển đổi IFRS cần số liệu so sánh.
Chuẩn bị chuyển đổi IFRS
- Đánh giá khác biệt lớn giữa VAS và IFRS với hoạt động của doanh nghiệp
- Rà hệ thống tài khoản, phần mềm theo Thông tư 99 để dễ ánh xạ sang IFRS
- Thu thập dữ liệu cho các ước tính: giá trị hợp lý, tổn thất, thuê tài sản
- Đào tạo nhân sự kế toán về IFRS
- Theo dõi văn bản hướng dẫn giai đoạn 2 của Bộ Tài chính
9. Những lỗi thường gặp
- Viết hoặc tin “IFRS bắt buộc từ 2026” khi chưa có văn bản ấn định.
- Thay BCTC VAS bằng báo cáo IFRS khi nộp cơ quan thuế.
- Đồng nhất Thông tư 99 với IFRS.
- Chờ có văn bản mới chuẩn bị, trong khi chuyển đổi cần số liệu kỳ so sánh.
Kết luận
Năm 2026, IFRS vẫn là lựa chọn tự nguyện; nghĩa vụ bắt buộc chưa có ngày cụ thể. Doanh nghiệp nên tập trung áp dụng đúng Thông tư 99 và chuẩn bị dần cho IFRS. Xem thêm các bài trong chuyên mục Nghiệp vụ kế toán.
TAVA hỗ trợ lập báo cáo tài chính cuối năm theo chế độ kế toán Việt Nam và đối chiếu với số liệu báo cáo tập đoàn. Tham khảo bảng giá hoặc liên hệ TAVA.