Tính lương gross – net 2026: thực nhận và chi phí doanh nghiệp

Tính lương gross – net 2026 gồm ba bước: trừ bảo hiểm bắt buộc 10,5%, trừ giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu cho bản thân, 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc), rồi tính thuế TNCN theo biểu 5 bậc. Đây là cách áp dụng cho thu nhập từ tiền lương của cá nhân cư trú từ kỳ tính thuế 2026. Bài viết dành cho người lao động và bộ phận nhân sự: công thức, ví dụ chuyển gross sang net, cách tìm mức gross tương ứng với mức net mong muốn khi đàm phán lương, và chi phí thực của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp cam kết trả lương net và chịu thuế thay người lao động, cách quy đổi thu nhập để kê khai thuế theo Nghị định 253/2026 được trình bày riêng trong bài quy đổi lương net sang gross khi doanh nghiệp chịu thuế thay.

Lương gross, lương net và chi phí doanh nghiệp

Ba con số thường bị nhầm khi thỏa thuận lương:

Khái niệm	Gồm những gì
Lương gross	Tổng thu nhập trước khi trừ bảo hiểm và thuế TNCN
Lương net	Số thực nhận = gross − bảo hiểm người lao động đóng − thuế TNCN
Chi phí doanh nghiệp	Gross + bảo hiểm doanh nghiệp đóng (21,5%) + KPCĐ 2% (nếu thuộc diện đóng)

HĐLĐ nên ghi rõ mức lương là gross hay net. Nếu ghi net, doanh nghiệp chịu toàn bộ biến động thuế và bảo hiểm khi chính sách thay đổi, như đợt tăng trần BHXH từ 01/7/2026.

Các tham số dùng để tính năm 2026

Tham số	Giá trị	Căn cứ
Bảo hiểm người lao động đóng	8% BHXH + 1,5% BHYT + 1% BHTN = 10,5%	Luật BHXH 2024; Luật BHYT; Luật Việc làm 2025
Trần lương đóng BHXH, BHYT	46,8 triệu (đến 30/6/2026); 50,6 triệu (từ 01/7/2026)	Điều 31 Luật BHXH 2024; NĐ 161/2026
Giảm trừ bản thân	15,5 triệu/tháng	Luật 109/2025/QH15 (Điều 10); NQ 110/2025/UBTVQH15
Giảm trừ mỗi người phụ thuộc	6,2 triệu/tháng	Luật 109/2025/QH15 (Điều 10); NQ 110/2025/UBTVQH15
Biểu thuế	5 bậc: 5% / 10% / 20% / 30% / 35%	Luật 109/2025/QH15 (Điều 9)

Trần lương đóng BHTN xác định riêng theo pháp luật việc làm. Các ví dụ dưới đây ghi rõ giả định khi lương vượt trần.

Biểu thuế 5 bậc và công thức rút gọn

Bậc	Thu nhập tính thuế/tháng	Thuế suất	Công thức rút gọn (triệu đồng)
1	Đến 10 triệu	5%	5% × TNTT
2	Trên 10 đến 30 triệu	10%	10% × TNTT − 0,5
3	Trên 30 đến 60 triệu	20%	20% × TNTT − 3,5
4	Trên 60 đến 100 triệu	30%	30% × TNTT − 9,5
5	Trên 100 triệu	35%	35% × TNTT − 14,5

TNTT là thu nhập tính thuế. Cách dùng bảng chi tiết xem bài biểu thuế TNCN 5 bậc 2026.

Công thức chuyển lương gross sang net

Ví dụ minh họa gross sang net (kỳ lương từ 7/2026)

Giả định chung: cá nhân cư trú, ký HĐLĐ từ 3 tháng, lương đóng bảo hiểm bằng lương gross, không có thu nhập miễn thuế.

Ví dụ 1: gross 20 triệu, không có người phụ thuộc

• BH = 10,5% × 20.000.000 = 2.100.000 đồng
• TNTT = 20.000.000 − 2.100.000 − 15.500.000 = 2.400.000 đồng (bậc 1)
• Thuế = 5% × 2.400.000 = 120.000 đồng
• Net = 20.000.000 − 2.100.000 − 120.000 = 17.780.000 đồng

Ví dụ 2: gross 40 triệu, 1 người phụ thuộc

• BH = 10,5% × 40.000.000 = 4.200.000 đồng
• TNTT = 40.000.000 − 4.200.000 − 15.500.000 − 6.200.000 = 14.100.000 đồng (bậc 2)
• Thuế = 10% × 14.100.000 − 500.000 = 910.000 đồng
• Net = 40.000.000 − 4.200.000 − 910.000 = 34.890.000 đồng

Ví dụ 3: gross 80 triệu, 2 người phụ thuộc (vượt trần BHXH)

• BHXH + BHYT = 9,5% × 50.600.000 = 4.807.000 đồng (áp trần 50,6 triệu)
• BHTN = 1% × 80.000.000 = 800.000 đồng (giả định toàn bộ lương nằm trong trần BHTN)
• Tổng BH = 5.607.000 đồng
• TNTT = 80.000.000 − 5.607.000 − 15.500.000 − 12.400.000 = 46.493.000 đồng (bậc 3)
• Thuế = 20% × 46.493.000 − 3.500.000 = 5.798.600 đồng
• Net = 80.000.000 − 5.607.000 − 5.798.600 = 68.594.400 đồng

Tìm lương gross từ mức net mong muốn (đàm phán lương)

Khi ứng viên đưa ra mức net mong muốn, kế toán cần tìm gross tương ứng. Với lương không vượt trần bảo hiểm, đặt G là gross (triệu đồng), D là tổng giảm trừ gia cảnh:

• TNTT = 0,895 × G − D (vì 1 − 10,5% = 0,895)
• Net = 0,895 × G − Thuế

Cách làm: đoán bậc thuế, thay công thức rút gọn của bậc đó vào, giải ra G, rồi kiểm lại TNTT có nằm đúng bậc đã đoán không. Nếu không, thử bậc liền kề.

Ví dụ minh họa: net 34.890.000 đồng, 1 người phụ thuộc

D = 15,5 + 6,2 = 21,7 triệu. Đoán bậc 2:

• Thuế = 10% × (0,895G − 21,7) − 0,5 = 0,0895G − 2,67
• Net = 0,895G − (0,0895G − 2,67) = 0,8055G + 2,67
• 0,8055G + 2,67 = 34,89 → G = 32,22 ÷ 0,8055 = 40 triệu đồng
• Kiểm: TNTT = 0,895 × 40 − 21,7 = 14,1 triệu, đúng bậc 2.

Kết quả khớp ví dụ 2 ở trên. Nguyên tắc quy đổi thu nhập không bao gồm thuế theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP được phân tích riêng trong bài quy đổi lương net sang gross theo biểu thuế TNCN mới. Với lương vượt trần BHXH, phần bảo hiểm là số cố định nên cần lập lại phương trình; dùng bảng tính sẽ nhanh và ít sai hơn.

Chi phí thực của doanh nghiệp cho một mức gross

Ví dụ minh họa với gross 20 triệu, lương đóng bằng gross:

Khoản	Cách tính	Số tiền
Lương gross	—	20.000.000 đ
Bảo hiểm doanh nghiệp đóng	21,5% × 20.000.000	4.300.000 đ
KPCĐ	2% × 20.000.000	400.000 đ
Tổng chi phí doanh nghiệp		24.700.000 đ

Như vậy, để nhân viên nhận net 17.780.000 đồng, doanh nghiệp chi tổng cộng 24.700.000 đồng. Khoản KPCĐ 2% tính trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH; trường hợp doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn còn chờ hướng dẫn chi tiết theo Luật Công đoàn 2024, nên đối chiếu thực tế đơn vị. Bảng chi phí theo nhiều mức lương xem mức đóng BHXH tối đa 2026.

Lương net năm 2026 so với năm 2025

Để thấy tác động của luật mới, so sánh cùng mức gross 20 triệu, không có người phụ thuộc, lương đóng bảo hiểm bằng gross (ví dụ minh họa):

Chỉ tiêu	Kỳ 2025 (luật cũ)	Kỳ 2026 (luật mới)
Bảo hiểm 10,5%	2.100.000 đ	2.100.000 đ
Giảm trừ bản thân	11.000.000 đ	15.500.000 đ
Thu nhập tính thuế	6.900.000 đ	2.400.000 đ
Thuế TNCN	440.000 đ	120.000 đ
Lương net	17.460.000 đ	17.780.000 đ

Thuế kỳ 2025 tính theo biểu 7 bậc: 5% × 5.000.000 + 10% × 1.900.000 = 440.000 đồng. Nhờ giảm trừ cao hơn và biểu mới, người lao động ở mức lương này nhận thêm 320.000 đồng/tháng.

Lương cao: tháng 6 và tháng 7/2026 khác nhau thế nào?

Với người có lương đóng từ 50,6 triệu trở lên, mốc tăng trần BHXH ngày 01/7/2026 làm net giảm nhẹ:

• Bảo hiểm BHXH + BHYT tăng từ 9,5% × 46.800.000 = 4.446.000 đồng lên 9,5% × 50.600.000 = 4.807.000 đồng, tức tăng 361.000 đồng.
• Thu nhập tính thuế giảm 361.000 đồng. Nếu người đó ở bậc 3 (20%), thuế giảm 72.200 đồng.
• Lương net giảm khoảng 361.000 − 72.200 = 288.800 đồng/tháng.

Đây là lý do nhân viên lương cao thường hỏi vì sao lương tháng 7/2026 thấp hơn tháng 6 dù không đổi gross. Bộ phận nhân sự nên thông báo trước để tránh thắc mắc.

Khấu trừ hằng tháng và quyết toán cuối năm

Số thuế tính hằng tháng ở trên là số doanh nghiệp khấu trừ tạm khi trả lương. Cuối năm, thuế được tính lại theo thu nhập cả năm (giảm trừ bản thân 186 triệu đồng/năm), nên có thể phát sinh nộp thêm hoặc hoàn. Thu nhập biến động (thưởng lớn một tháng) thường làm số khấu trừ tháng đó cao, nhưng khi quyết toán sẽ được cân lại. Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế với tiền thưởng là thời điểm trả, nên thưởng trả trong năm 2026 áp dụng biểu 5 bậc.

Những lỗi thường gặp

• Dùng giảm trừ 11 triệu/4,4 triệu cho lương năm 2026. Mức cũ chỉ dùng cho kỳ tính thuế 2025.
• Dùng biểu 7 bậc cho tháng lương năm 2026.
• Tính 10,5% trên toàn bộ lương vượt trần, làm bảo hiểm cao hơn thực tế và net thấp hơn.
• Quên trừ thu nhập miễn thuế. Kỳ 2026, tiền làm thêm giờ, làm đêm trong giới hạn luật lao động được miễn toàn bộ (Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
• Tính giảm trừ người phụ thuộc chưa đăng ký. Chỉ được giảm trừ khi đã đăng ký người phụ thuộc theo quy định.

Kết luận

Năm 2026, cùng một mức gross nhưng lương net của người lao động tăng đáng kể nhờ giảm trừ 15,5 triệu/6,2 triệu và biểu 5 bậc. Doanh nghiệp nên ghi rõ gross hay net trong HĐLĐ, cập nhật tham số phần mềm lương theo mốc 01/7/2026 và kiểm lại phép tính với vài trường hợp mẫu.

Nếu cần hỗ trợ quyết toán thuế TNCN cho nhân viên hoặc rà soát bảng lương, xem dịch vụ quyết toán thuế TNCN của TAVA, hoặc đọc thêm các bài trong chuyên mục Thuế TNCN.