Thuế chứng khoán 2026 với nhà đầu tư cá nhân gồm ba lớp chính: 0,1% trên giá bán mỗi lần chuyển nhượng, 5% trên cổ tức bằng tiền, và một số ưu đãi mới cho chứng chỉ quỹ. Từ 01/7/2026, Nghị định 253/2026/NĐ-CP cho miễn thuế khi bán chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ đủ 2 năm và giảm 50% thuế lợi tức quỹ. Bài viết tổng hợp từng khoản, kèm ví dụ tính và các lỗi nhà đầu tư hay gặp.
1. Tổng quan các khoản thuế khi đầu tư chứng khoán
Nhà đầu tư cá nhân có thể phát sinh nhiều loại thu nhập. Mỗi loại có cách tính riêng theo Nghị định 253/2026:
| Loại thu nhập | Thuế suất | Tính trên | Ai khấu trừ |
|---|---|---|---|
| Bán cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, trái phiếu | 0,1% | Giá chuyển nhượng từng lần | Công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, công ty quản lý quỹ |
| Cổ tức bằng tiền | 5% | Số tiền nhận từng lần | Tổ chức chi trả |
| Lãi trái phiếu doanh nghiệp trong nước | 5% | Số lãi nhận | Tổ chức phát hành, chi trả |
| Cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng | Chưa nộp khi nhận | Nộp khi bán | Khi chuyển nhượng |
| Chứng chỉ quỹ mở giữ từ đủ 2 năm | Miễn | — | — |
| Lợi tức từ quỹ chứng khoán, quỹ BĐS | Giảm 50% | 01/7/2026 – 30/6/2031 | Tổ chức chi trả |
Các khoản này tính theo từng lần phát sinh, không cộng vào thu nhập tiền lương và không phải quyết toán cuối năm như lương (Điều 66 Nghị định 253/2026 về kỳ tính thuế).
2. Thuế bán chứng khoán 0,1% trên giá chuyển nhượng
Theo Điều 54 Nghị định 253/2026, thuế chuyển nhượng chứng khoán bằng 0,1% × giá chuyển nhượng từng lần. Quy định áp dụng cả với cổ phiếu của công ty cổ phần chưa niêm yết.
Giá chuyển nhượng được xác định như sau:
- Chứng khoán niêm yết, giao dịch trên hệ thống: giá khớp lệnh hoặc giá thỏa thuận.
- Trường hợp còn lại: giá trên hợp đồng, giá thực tế thanh toán hoặc giá trị sổ sách gần nhất.
Thuế tính trên giá bán nên bán lỗ vẫn nộp thuế. Đây là khác biệt lớn so với chuyển nhượng vốn góp công ty TNHH (20% trên lãi). Chi tiết vốn góp xem bài thuế chuyển nhượng vốn góp công ty TNHH.
Ví dụ minh họa
Số liệu giả định. Chị Lan bán 10.000 cổ phiếu, giá khớp 25.000 đồng/cổ phiếu.
- Giá chuyển nhượng: 10.000 × 25.000 = 250.000.000 đồng.
- Thuế TNCN: 250.000.000 × 0,1% = 250.000 đồng.
Công ty chứng khoán khấu trừ khoản này khi thanh toán tiền bán. Chị Lan không phải tự khai.
Khi nào nhà đầu tư phải tự khai?
Bạn tự khai khi chuyển nhượng cổ phần không qua hệ thống giao dịch và công ty phát hành không ủy quyền cho công ty chứng khoán quản lý sổ cổ đông (Điều 56). Ví dụ: bán cổ phần công ty cổ phần chưa đại chúng cho người quen bằng hợp đồng riêng.
3. Thuế cổ tức 5% và lãi trái phiếu
Cổ tức, lợi tức, lãi trái phiếu là thu nhập từ đầu tư vốn (Điều 9 Nghị định 253/2026). Thuế suất 5% trên thu nhập nhận được từng lần (Điều 52). Tổ chức trả cổ tức có trách nhiệm khấu trừ.
Ví dụ minh họa
Số liệu giả định. Anh Hùng sở hữu 10.000 cổ phiếu, công ty chia cổ tức tiền mặt 1.000 đồng/cổ phiếu.
- Cổ tức: 10.000 × 1.000 = 10.000.000 đồng.
- Thuế TNCN: 10.000.000 × 5% = 500.000 đồng.
- Số tiền thực nhận: 9.500.000 đồng.
Các khoản lãi được miễn
Không phải khoản lãi nào cũng chịu 5%. Theo Điều 24 và Điều 34 Nghị định 253/2026, các khoản sau được miễn thuế:
- Lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng.
- Lãi trái phiếu Chính phủ.
- Lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
- Lãi trái phiếu xanh.
Lãi trái phiếu, tín phiếu do tổ chức trong nước khác phát hành (ví dụ trái phiếu doanh nghiệp) vẫn chịu 5%. Nếu bạn cho người khác vay tiền, xem bài thuế lãi cho vay của cá nhân.
4. Cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng: nộp khi bán
Nhận cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng từ nguồn vốn chủ sở hữu, hoặc lợi tức ghi tăng vốn, bạn chưa phải nộp thuế khi nhận (Điều 52 khoản 4, 5 Nghị định 253/2026). Khi bạn bán, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký nơi mở tài khoản khai thay, nộp thay phần thuế đầu tư vốn này (Điều 55). Thuế phát sinh khi bạn bán số cổ phiếu đó.
Khi bán, có hai phần thuế cần lưu ý:
- Thuế đầu tư vốn 5% tính trên giá trị cổ tức ghi trên sổ sách kế toán hoặc số cổ phiếu thực nhận nhân mệnh giá; nếu giá bán thấp hơn mệnh giá thì tính theo giá thị trường lúc bán (Điều 52 khoản 4 Nghị định 253/2026).
- Thuế chuyển nhượng chứng khoán 0,1% trên giá bán.
Cổ phiếu thưởng cho người lao động theo chương trình ESOP được xử lý khác: phần này tính vào tiền lương, tiền công khi chuyển nhượng, không phải thu nhập đầu tư vốn (Điều 50 Nghị định 253/2026). Hai loại hay bị nhầm vì đều gọi là “cổ phiếu thưởng”.
5. Chứng chỉ quỹ mở giữ đủ 2 năm được miễn thuế
Đây là ưu đãi mới đáng chú ý cho nhà đầu tư dài hạn. Theo Điều 43 Nghị định 253/2026, cá nhân được miễn thuế khi chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở đã nắm giữ từ đủ 02 năm.
Cách tính thời gian nắm giữ:
- Chứng chỉ quỹ mua trước 01/7/2026, bán từ 01/7/2026 vẫn được tính cả thời gian đã nắm giữ trước đó.
- Mua nhiều lần: xác định theo nguyên tắc mua trước, bán trước.
Chứng chỉ quỹ mở bán khi chưa đủ 2 năm thì không được miễn và áp dụng theo nguyên tắc chung về chuyển nhượng chứng khoán.
Ví dụ minh họa: xác định thời gian nắm giữ chứng chỉ quỹ mở
- 10/3/2025Lần mua 1
Mua 1.000 chứng chỉ quỹ
Đủ 2 năm vào 10/3/2027.
- 05/2/2026Lần mua 2
Mua thêm 1.000 chứng chỉ quỹ
Đủ 2 năm vào 05/2/2028.
- 01/6/2027Bán
Bán 1.500 chứng chỉ quỹ
1.000 chứng chỉ lần 1 đã đủ 2 năm: miễn. 500 chứng chỉ lần 2 chưa đủ: không được miễn.
6. Lợi tức quỹ đầu tư được giảm 50% trong 5 năm
Theo Điều 44 Nghị định 253/2026, nhà đầu tư cá nhân được giảm 50% số thuế phải nộp với lợi tức được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản. Thời gian áp dụng là 05 năm, từ 01/7/2026 đến 30/6/2031.
Ví dụ minh họa
Số liệu giả định. Chị Mai nhận lợi tức 20.000.000 đồng từ một quỹ đầu tư chứng khoán vào tháng 9/2026.
- Thuế theo mức thông thường: 20.000.000 × 5% = 1.000.000 đồng.
- Được giảm 50%: thuế còn 500.000 đồng.
Lợi tức chia trước 01/7/2026 không thuộc phạm vi giảm này.
7. Chứng khoán phái sinh và nhà đầu tư không cư trú
Với chứng khoán phái sinh, thuế cũng là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần, nhưng giá chuyển nhượng xác định theo công thức riêng tại Điều 5 Thông tư 87/2026/TT-BTC. Với hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng từng lần = giá thanh toán hợp đồng tại thời điểm tính thuế × hệ số nhân hợp đồng × số lượng hợp đồng × tỷ lệ ký quỹ ban đầu ÷ 2; thời điểm tính là lúc khớp lệnh hoặc lúc hợp đồng đáo hạn.
Với cá nhân không cư trú, Luật 109/2025/QH15 quy định cùng mức: cổ tức, lợi tức 5% trên tổng thu nhập nhận được (Điều 22); bán chứng khoán 0,1% trên giá chuyển nhượng (khoản 2 Điều 23). Nghị định 253/2026 (Điều 65) áp dụng cách xác định như với cá nhân cư trú. Cách xác định cư trú xem bài cá nhân cư trú và không cư trú.
8. Những lỗi thường gặp của nhà đầu tư cá nhân
- Nghĩ bán lỗ thì không mất thuế: thuế 0,1% tính trên giá bán, lãi hay lỗ đều nộp.
- Nhầm cổ phiếu thưởng với cổ phiếu ESOP: một bên là thu nhập đầu tư vốn, một bên là tiền lương.
- Bán cổ phần ngoài sàn mà không khai: không có công ty chứng khoán khấu trừ thì cá nhân phải tự khai.
- Tưởng mọi chứng chỉ quỹ đều được miễn: chỉ chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ đủ 2 năm.
- Nghĩ thuế chứng khoán được trừ khi quyết toán lương: đây là thu nhập tính theo từng lần, không gộp vào quyết toán tiền lương.
Thử nhanh 1 câu
Bạn mua cổ phiếu 300 triệu, bán lỗ được 200 triệu. Thuế TNCN là bao nhiêu?
- Không phải nộp vì bị lỗ
- 200.000 đồng
- 300.000 đồng
Xem đáp án
Đáp án: 200.000 đồng = 200 triệu × 0,1%. Thuế tính trên giá chuyển nhượng từng lần (Điều 54 Nghị định 253/2026).
Kết luận
Thuế chứng khoán 2026 không phức tạp nếu bạn tách đúng từng loại thu nhập: 0,1% khi bán, 5% với cổ tức tiền, cổ phiếu thưởng nộp khi bán, quỹ mở giữ đủ 2 năm được miễn. Phần lớn đã được tổ chức chi trả khấu trừ, nhưng giao dịch ngoài sàn bạn phải tự khai.
Nếu ngoài đầu tư bạn còn có lương, thu nhập từ nhiều nơi và muốn được hỗ trợ khi quyết toán, tham khảo dịch vụ quyết toán thuế TNCN của TAVA hoặc đọc thêm trong chuyên mục Thuế TNCN.