Rút BHXH 1 lần năm 2026 vẫn được, nhưng chỉ trong những trường hợp Luật BHXH 2024 cho phép. Người có thời gian đóng trước 01/7/2025, nghỉ 12 tháng không đóng và chưa đủ 20 năm đóng vẫn được rút. Người bắt đầu đóng từ 01/7/2025 về cơ bản không còn được rút chỉ vì nghỉ việc. Bài viết liệt kê ai được rút, ai phải chờ, cách tính tiền kèm ví dụ, và điều người lao động nên cân nhắc trước khi rút.
Luật BHXH 2024 thay đổi gì về rút BHXH một lần?
Luật BHXH số 41/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025. Điều 70 của luật quy định lại các trường hợp được hưởng BHXH một lần theo hướng thu hẹp, nhằm khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu.
Cùng lúc, luật giảm số năm đóng tối thiểu để có lương hưu từ 20 xuống 15 năm (Điều 64). Hai thay đổi đi cùng nhau: rút một lần khó hơn, nhưng điều kiện nhận lương hưu dễ hơn.
Hiểu lầm
Từ 01/7/2025 luật cấm rút BHXH một lần.
Sự thật
Luật không cấm, chỉ thu hẹp trường hợp được rút. Người đóng trước 01/7/2025 vẫn có đường rút riêng.
Ai còn được rút BHXH một lần?
Theo Điều 70 Luật BHXH 2024, người lao động được hưởng BHXH một lần nếu có yêu cầu và thuộc một trong các trường hợp:
| Trường hợp | Điều kiện chính |
|---|---|
| Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng | Không tiếp tục đóng và không chọn nhận trợ cấp hằng tháng |
| Ra nước ngoài để định cư | Theo hồ sơ chứng minh định cư |
| Bệnh nặng, suy giảm khả năng lao động | Đang mắc ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; khuyết tật đặc biệt nặng |
| Người có thời gian đóng trước 01/7/2025 | Sau 12 tháng không thuộc diện bắt buộc, không đóng tự nguyện, chưa đủ 20 năm đóng |
| Một số đối tượng thuộc lực lượng vũ trang | Theo điều kiện riêng tại Điều 70 |
Trường hợp thứ tư là trường hợp phần lớn người lao động phổ thông quan tâm. Nó áp dụng cho người đã có thời gian đóng BHXH trước ngày luật mới có hiệu lực.
Ai phải chờ, không rút được chỉ vì nghỉ việc?
Người bắt đầu tham gia BHXH từ 01/7/2025 không thuộc trường hợp “đóng trước 01/7/2025”. Vì vậy, nếu chỉ nghỉ việc và không đóng tiếp, họ không được rút một lần sau 12 tháng như thế hệ trước.
Thời gian đã đóng của họ được bảo lưu. Khi đi làm lại, thời gian mới được cộng nối tiếp. Nếu tạm thời không có việc làm, họ có thể cân nhắc tham gia BHXH tự nguyện để không bị gián đoạn quá trình tích lũy; tỷ lệ đóng tự nguyện là 22% thu nhập lựa chọn vào quỹ hưu trí – tử tuất. Họ chỉ được hưởng một lần nếu rơi vào các trường hợp khác trong bảng trên, ví dụ đủ tuổi nghỉ hưu mà chưa đủ 15 năm đóng và không chọn trợ cấp hằng tháng.
Người đóng trước 01/7/2025 nhưng đã đủ 20 năm đóng cũng không dùng được đường “nghỉ 12 tháng”. Với số năm này, họ đã rất gần ngưỡng lương hưu, luật hướng họ đến việc bảo lưu.
Nghỉ việc rồi, có rút BHXH một lần được không?
- Có thời gian đóng trước 01/7/2025?Không → bảo lưu, trừ trường hợp đặc biệt
- Đã nghỉ đủ 12 tháng, không đóng tự nguyện?Chưa → chờ đủ 12 tháng
- Tổng thời gian đóng dưới 20 năm?Không → không dùng được đường này
- Được đề nghị hưởng một lần
Cách tính tiền BHXH một lần
Theo khoản 3 Điều 70 Luật BHXH 2024, mức hưởng tính theo số năm đóng (không gồm phần ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện):
- 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho mỗi năm đóng trước năm 2014;
- 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho mỗi năm đóng từ năm 2014 trở đi;
- Thời gian đóng chưa đủ một năm: bằng số tiền đã đóng, nhưng không quá 2 tháng mức bình quân.
Nếu có thời gian đóng cả trước và sau năm 2014 mà phần trước 2014 có tháng lẻ, các tháng lẻ đó được chuyển sang giai đoạn từ 2014 để tính (điểm a khoản 3 Điều 70).
Mức bình quân tiền lương xác định theo Điều 72. Cơ quan BHXH sẽ tính con số chính thức dựa trên toàn bộ quá trình đóng ghi nhận trong cơ sở dữ liệu.
Ví dụ minh họa
Giả định chị B đóng BHXH liên tục từ 01/2012 đến hết 12/2024 (13 năm), nghỉ việc từ 01/2025 và không đóng tiếp. Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH (giả định) là 10.000.000 đồng.
| Giai đoạn | Số năm | Hệ số | Thành tiền |
|---|---|---|---|
| 2012–2013 (trước 2014) | 2 | 1,5 tháng/năm | 2 × 1,5 × 10.000.000 = 30.000.000 đ |
| 2014–2024 (từ 2014) | 11 | 2 tháng/năm | 11 × 2 × 10.000.000 = 220.000.000 đ |
| Tổng | 13 | 250.000.000 đ |
Chị B có thời gian đóng trước 01/7/2025 và chưa đủ 20 năm. Từ 01/2026 (sau 12 tháng không thuộc diện bắt buộc, không đóng tự nguyện), chị có thể đề nghị hưởng BHXH một lần. Con số trên chỉ minh họa cách tính; số thực tế phụ thuộc mức bình quân do cơ quan BHXH xác định.
Có nên rút BHXH một lần không?
Đây là quyết định cá nhân. Nhưng trước khi rút, người lao động nên hiểu rõ đánh đổi:
Rút một lần hay bảo lưu để hưởng lương hưu?
| Tiêu chí | Rút một lần | Bảo lưu |
|---|---|---|
| Tiền nhận ngay | Có | Không |
| Thời gian đóng đã có | Không còn để tính lương hưu | Được cộng nối khi đóng tiếp |
| Ngưỡng lương hưu | Phải đóng lại từ đầu | Chỉ cần đủ 15 năm |
| Khi đủ tuổi mà chưa đủ 15 năm | — | Được chọn trợ cấp hằng tháng |
Với Luật BHXH 2024, người chỉ còn vài năm nữa là đủ 15 năm đóng nên cân nhắc kỹ. Đóng tiếp, kể cả BHXH tự nguyện, có thể giúp họ đạt điều kiện lương hưu. Cách tính lương hưu xem bài đóng BHXH 15 năm được bao nhiêu lương hưu. Thủ tục tham gia tự nguyện xem báo tăng người tham gia BHXH tự nguyện.
Doanh nghiệp cần làm gì khi nhân viên nghỉ việc?
Doanh nghiệp không làm thủ tục rút thay nhân viên. Nhưng dữ liệu đóng có đầy đủ hay không phụ thuộc vào doanh nghiệp:
Việc của doanh nghiệp khi nhân viên nghỉ
- Báo giảm lao động đúng tháng chấm dứt hợp đồng
- Đóng đủ BHXH đến tháng nghỉ, không để nợ đóng
- Đối chiếu quá trình đóng với cơ quan BHXH
- Giải thích quy tắc 12 tháng và 20 năm cho nhân viên
Nếu doanh nghiệp còn nợ đóng, quá trình đóng của người lao động có thể chưa được ghi nhận đủ, gây vướng khi họ làm thủ tục. Hướng dẫn báo giảm xem khai báo giảm lao động.
Đủ tuổi nghỉ hưu mà chưa đủ 15 năm: rút hay nhận trợ cấp hằng tháng?
Luật BHXH 2024 bổ sung một lựa chọn mới cho người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội: được chọn nhận trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đã đóng (Điều 23), thay vì nhận một lần.
Tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội cũng được hạ từ 80 xuống 75 tuổi (70 tuổi với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo). Như vậy, người có ít năm đóng vẫn có một dòng tiền đều đặn trong giai đoạn chờ, không bắt buộc phải rút hết một lần.
Tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường tăng dần theo lộ trình của Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 135/2020/NĐ-CP. Người lao động gần tuổi nghỉ hưu nên tra tuổi nghỉ hưu của mình theo năm sinh, rồi so sánh ba phương án: đóng tiếp cho đủ 15 năm, nhận trợ cấp hằng tháng hoặc nhận một lần.
Những lỗi thường gặp
- Tin rằng luật cấm rút và bỏ qua quyền lợi của người đóng trước 01/7/2025.
- Tính 12 tháng từ ngày nộp đơn thay vì từ khi không còn thuộc diện bắt buộc và không đóng tự nguyện.
- Đóng BHXH tự nguyện trong 12 tháng chờ rồi vẫn nghĩ đủ điều kiện rút theo đường này. Điều kiện là không đóng tự nguyện.
- Tự tính mức bình quân bằng lương hiện tại. Mức chính thức do cơ quan BHXH xác định theo Điều 72.
- Rút khi chỉ còn ít năm là đủ 15 năm, mất cơ hội nhận lương hưu suốt đời.
Kết luận
Rút BHXH một lần năm 2026 vẫn khả thi với người đã đóng trước 01/7/2025, chưa đủ 20 năm và đã nghỉ đủ 12 tháng. Người mới tham gia từ 01/7/2025 nên coi thời gian đóng là khoản tích lũy cho lương hưu. Trước khi quyết định, hãy kiểm tra quá trình đóng và so sánh với lựa chọn bảo lưu.
Doanh nghiệp muốn chuẩn hóa thủ tục tăng – giảm lao động và đối chiếu số đóng BHXH có thể tham khảo dịch vụ kế toán thuế trọn gói của TAVA. Các bài khác có trong chuyên mục Bảo hiểm xã hội và 12 điểm mới Luật BHXH 2024.