Quỹ Hỗ trợ đầu tư được thành lập theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP ngày 31/12/2024 (áp dụng từ năm tài chính 2024), để hỗ trợ bằng tiền cho doanh nghiệp công nghệ cao, dự án sản xuất hoặc ứng dụng công nghệ cao và trung tâm nghiên cứu phát triển (R&D). Ngưỡng chung là vốn dự án từ 12.000 tỷ đồng hoặc doanh thu từ 20.000 tỷ đồng/năm; riêng chip, mạch tích hợp bán dẫn và trung tâm dữ liệu AI là 6.000 tỷ đồng vốn hoặc 10.000 tỷ đồng doanh thu. Quỹ được xem là công cụ bù đắp tác động của thuế tối thiểu toàn cầu đối với nhà đầu tư chiến lược.
Bài này tóm tắt đối tượng, điều kiện và hạng mục hỗ trợ theo bản ký số Nghị định 182/2024 trên Cổng văn bản Chính phủ (Điều 16–26). Mức hỗ trợ cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định trong phạm vi ngân sách của Quỹ.
Quỹ Hỗ trợ đầu tư ra đời để làm gì?
Khi Việt Nam áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu từ năm 2024, nhiều ưu đãi thuế TNDN dành cho tập đoàn lớn giảm tác dụng: phần thuế được miễn, giảm có thể bị thu lại dưới dạng thuế bổ sung. Để giữ sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, Quốc hội ban hành Nghị quyết 110/2023/QH15 và Chính phủ ban hành Nghị định 182/2024/NĐ-CP lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư.
Khác với ưu đãi thuế, Quỹ hỗ trợ bằng tiền cho các khoản chi cụ thể như đào tạo, R&D, đầu tư tài sản cố định. Tổng quan về thuế tối thiểu toàn cầu có tại bài thuế tối thiểu toàn cầu 15% ở Việt Nam.
Đối tượng được Quỹ Hỗ trợ đầu tư hỗ trợ
Theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 182/2024, đối tượng gồm bốn nhóm:
- Doanh nghiệp công nghệ cao (điểm a).
- Doanh nghiệp có dự án đầu tư sản xuất sản phẩm công nghệ cao (điểm b).
- Doanh nghiệp có dự án ứng dụng công nghệ cao (điểm c).
- Doanh nghiệp có dự án đầu tư trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) (điểm d).
Mỗi nhóm phải đạt thêm điều kiện tại Điều 18 về quy mô vốn hoặc doanh thu và tiến độ giải ngân. Tỷ lệ hỗ trợ ở một số hạng mục khác nhau giữa các nhóm.
Điều kiện về quy mô và giải ngân
Ngưỡng quy mô theo Nghị định 182/2024 (tóm tắt)
| Nhóm | Vốn dự án | Hoặc doanh thu |
|---|---|---|
| Công nghệ cao (chung) | Từ 12.000 tỷ đồng | Từ 20.000 tỷ đồng/năm |
| Chip, mạch tích hợp bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI | Từ 6.000 tỷ đồng | Từ 10.000 tỷ đồng/năm |
| Dự án trung tâm R&D | Từ 3.000 tỷ đồng, giải ngân tối thiểu 1.000 tỷ đồng trong 3 năm | — |
Hai trường hợp không phải đáp ứng tiêu chí quy mô vốn hoặc doanh thu (điểm d, đ khoản 1 Điều 18): công nghệ cao, sản phẩm công nghệ cao thuộc Danh mục công nghệ cao, sản phẩm công nghệ cao đột phá được ưu tiên do Thủ tướng ban hành; và dự án thiết kế vi mạch, nhưng phải cam kết sử dụng tối thiểu 300 kỹ sư, cán bộ quản lý người Việt Nam sau 5 năm hoạt động và hằng năm hỗ trợ đào tạo tối thiểu 30 kỹ sư chất lượng cao về thiết kế vi mạch. Nếu xét theo doanh thu, doanh thu của dự án phải được hạch toán riêng (khoản 3 Điều 18).
Với dự án được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư từ ngày Nghị định có hiệu lực (31/12/2024), có thêm yêu cầu giải ngân tối thiểu tính từ ngày được cấp lần đầu (khoản 2 Điều 18; dự án điều chỉnh tăng vốn hoặc đã đăng ký trước đó có quy định riêng):
| Nhóm | Giải ngân tối thiểu |
|---|---|
| Công nghệ cao (chung) | 12.000 tỷ đồng trong 5 năm, hoặc 10.000 tỷ đồng trong 3 năm |
| Chip, bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI | 6.000 tỷ đồng trong 5 năm, hoặc 4.000 tỷ đồng trong 3 năm |
Ngoài ra, doanh nghiệp không được có khoản nợ thuế, nợ ngân sách nhà nước quá hạn tại thời điểm nộp hồ sơ (khoản 4 Điều 18).
Các hạng mục chi phí được hỗ trợ
Theo Điều 19–23 Nghị định 182/2024 (nhóm a, b, c, d theo khoản 2 Điều 16 nêu ở trên):
Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực (Điều 19)
Tối đa 50% chi phí phát sinh trong năm và thực tế đã chi cho đào tạo, phát triển nguồn nhân lực là người lao động Việt Nam.
Nghiên cứu và phát triển (Điều 20)
Lũy tiến từng phần theo chi phí R&D trong năm (đến 120 tỷ; 120–240 tỷ; trên 240 tỷ): nhóm a và c 20%/25%/30%; nhóm d 10%/15%/20%; nhóm b 1%/5%/10%.
Đầu tư tạo tài sản cố định (Điều 21)
Lũy tiến theo nguyên giá tăng thêm trong năm: nhóm a và c 8%/9%/10%; nhóm b 1%/2%/3%; tối đa 0,5% tổng vốn đầu tư mỗi năm. Tài sản phải dùng cho hoạt động công nghệ cao ít nhất 3 năm, không bán, chuyển nhượng trong 3 năm.
Sản xuất sản phẩm công nghệ cao (Điều 22)
Nhóm a, c: 1% giá trị sản xuất gia tăng, tối đa 3% nếu đạt điều kiện (doanh thu từ 200.000 tỷ, 10.000 lao động, tỷ lệ giá trị gia tăng từ 30%, hoặc thuộc lĩnh vực chip, bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI). Nhóm b: 0,5%, tối đa 1%.
Công trình hạ tầng xã hội (Điều 23)
Tối đa 25% chi phí thực tế chi xây nhà ở xã hội cho công nhân thuê, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, công trình văn hóa, thể thao phục vụ người lao động.
Riêng doanh nghiệp có dự án trung tâm R&D trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo có thể được hỗ trợ tối đa 50% chi phí đầu tư ban đầu (Điều 24–26). Quỹ chỉ hỗ trợ trong phạm vi nguồn tài chính của Quỹ; mức cụ thể cho từng doanh nghiệp do cơ quan có thẩm quyền quyết định (Điều 27).
Ví dụ minh họa: tự kiểm tra điều kiện sơ bộ
Ví dụ minh họa (giả định): Tập đoàn T dự kiến đầu tư nhà máy đóng gói chip tại Việt Nam với vốn đăng ký 7.000 tỷ đồng, được cấp phép năm 2025, kế hoạch giải ngân 4.500 tỷ đồng trong 3 năm đầu.
- Lĩnh vực chip, bán dẫn: ngưỡng vốn 6.000 tỷ đồng → 7.000 tỷ đồng đạt.
- Giải ngân: yêu cầu 4.000 tỷ đồng trong 3 năm (hoặc 6.000 tỷ trong 5 năm) → kế hoạch 4.500 tỷ trong 3 năm đạt nếu thực hiện đúng.
- Điều kiện thuế: doanh nghiệp phải không nợ thuế, nợ ngân sách nhà nước quá hạn khi nộp hồ sơ.
Kết quả sơ bộ cho thấy dự án có thể thuộc đối tượng xem xét. Việc được hỗ trợ và mức hỗ trợ còn phụ thuộc các điều kiện chi tiết và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Việc nên chuẩn bị nội bộ trước khi đề nghị hỗ trợ
Theo Điều 28 Nghị định 182/2024, hồ sơ gồm văn bản đề nghị, bản sao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, giấy chứng nhận công nghệ cao tương ứng, báo cáo tình hình thực hiện dự án và báo cáo tài chính năm đề nghị hỗ trợ đã được kiểm toán, kèm báo cáo chi phí đề nghị hỗ trợ đã kiểm toán. Doanh nghiệp nhận hỗ trợ còn phải báo cáo việc thực hiện cam kết năm trước chậm nhất ngày 31/01 năm sau (Điều 44). Về phía doanh nghiệp, có thể chuẩn bị sớm các việc sau để không bị động.
Chuẩn bị nội bộ cho hồ sơ Quỹ Hỗ trợ đầu tư
- Giấy tờ chứng minh tư cách doanh nghiệp, dự án công nghệ cao hoặc trung tâm R&D
- Số liệu vốn đăng ký, vốn đã giải ngân theo từng năm
- Báo cáo doanh thu nếu xét theo tiêu chí doanh thu
- Sổ chi tiết tách riêng chi phí đào tạo, R&D, tài sản cố định, hạ tầng xã hội
- Chứng từ gốc cho từng khoản chi đề nghị hỗ trợ; báo cáo chi phí đề nghị hỗ trợ được kiểm toán độc lập
- Xác nhận không nợ thuế, nợ ngân sách nhà nước quá hạn tại thời điểm nộp hồ sơ
Điểm quan trọng nhất là sổ sách kế toán phải theo dõi riêng các khoản chi thuộc hạng mục hỗ trợ ngay từ đầu. Nếu chi phí đào tạo hay R&D bị hạch toán lẫn vào chi phí chung, việc tách lại về sau rất tốn công và khó chứng minh.
Quỹ Hỗ trợ đầu tư và thuế tối thiểu toàn cầu
Hai chính sách liên quan chặt chẽ. Tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR phải nộp thuế bổ sung nếu thuế suất thực tế tại Việt Nam dưới 15%, theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP. Quỹ Hỗ trợ đầu tư được thiết kế để phần nào bù lại tác động này cho các dự án Nhà nước muốn thu hút.
Doanh nghiệp nên đánh giá đồng thời: số thuế bổ sung dự kiến (sau các cơ chế giảm trừ) và khả năng nhận hỗ trợ từ Quỹ. Xem thêm 4 cơ chế giảm trừ thuế tối thiểu toàn cầu và QDMTT và IIR là gì.
Dự thảo nghị định thay thế: chưa ban hành
Năm 2026, Bộ Tài chính dự thảo nghị định thay thế Nghị định 182/2024, trong đó đề xuất lại tiêu chí, điều kiện hỗ trợ chi phí (theo báo chí). Đến 25/10/2026, TAVA chưa thấy văn bản thay thế được ban hành. Vì vậy, Nghị định 182/2024 vẫn là căn cứ hiện hành; TAVA sẽ cập nhật khi có văn bản mới.
Những lỗi thường gặp
- Nhầm ngưỡng 6.000 tỷ đồng (chỉ cho chip, bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI) là ngưỡng chung cho mọi dự án công nghệ cao.
- Chỉ xét vốn đăng ký, bỏ qua yêu cầu giải ngân tối thiểu.
- Để phát sinh nợ thuế, nợ ngân sách quá hạn đúng thời điểm nộp hồ sơ.
- Đồng nhất Quỹ Hỗ trợ đầu tư với ưu đãi thuế TNDN, trong khi đây là hai chính sách riêng.
- Lập kế hoạch dựa trên nội dung dự thảo nghị định thay thế chưa ban hành.
- Không tách riêng chi phí thuộc hạng mục hỗ trợ trên sổ sách, khiến việc chứng minh khoản chi thực tế trở nên khó khăn.
- Chỉ tính lợi ích từ Quỹ mà không ước tính số thuế bổ sung tối thiểu toàn cầu phải nộp cùng kỳ.
TAVA hỗ trợ gì?
TAVA có thể giúp doanh nghiệp tập hợp, phân loại các khoản chi đào tạo, R&D, tài sản cố định trên sổ sách để làm cơ sở cho hồ sơ đề nghị hỗ trợ, và rà soát nghĩa vụ thuế trước khi nộp. Tham khảo dịch vụ rà soát sổ sách kế toán hoặc liên hệ TAVA.
Kết luận
Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024 dành cho dự án công nghệ cao, bán dẫn, AI và R&D quy mô lớn, với ngưỡng vốn từ 3.000 đến 12.000 tỷ đồng tùy nhóm. Nhà đầu tư nên kiểm tra sớm điều kiện quy mô, tiến độ giải ngân và tình trạng nghĩa vụ thuế, đồng thời theo dõi dự thảo nghị định thay thế. Xem thêm các bài trong chuyên mục Tập đoàn & FDI.